Καύση απορριμμάτων ή Πόλεις χωρίς Σκουπίδια;

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΙΜΠΡΑΗΜ*

Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα. Η φύση δεν παράγει απορρίμματα. Στα φυσικά οικοσυστήματα, αυτό που θεωρείται απόβλητο από ένα οργανισμό, αποτελεί χρήσιμη πρώτη ύλη για κάποιον άλλο, και έτσι, τίποτα δεν χάνεται και συνεχίζεται αρμονικά ο αέναος κύκλος της ζωής.

Οι σύγχρονες ανθρώπινες κοινωνίες διαταράσσουν αυτόν τον κύκλο με τρεις τρόπους. Πρώτον, ο άνθρωπος έχει δημιουργήσει ένα ευρύ φάσμα ουσιών και υλικών που δεν υπήρχαν στη φύση ή δεν προϋπήρχαν σ’ αυτή τη μορφή. Τα πλαστικά είναι ένα καλό παράδειγμα. Ακόμη και το τυπωμένο χαρτί, είναι δύσκολο να αφομοιωθεί χωρίς παρενέργειες μέσω των φυσικών διεργασιών, αφού συνήθως περιέχει τοξικές λευκαντικές ουσίες και μελάνια με βαρέα μέταλλα.

Δεύτερον, οι ρυθμοί παραγωγής απορριμμάτων στις σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες ξεπερνούν τη δυνατότητα των οικοσυστημάτων να αφομοιώσουν γρήγορα τα απορρίμματα με φυσικές διεργασίες, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση τεράστιων όγκων σκουπιδιών που αποτελούν πλέον ένα μείζον πρόβλημα το οποίο καλούμαστε να διαχειριστούμε.

Τρίτον, αν και εξαρτώμαστε απολύτως από τη φύση για την απόληψη των πρώτων υλών που χρειαζόμαστε για την επιβίωσή μας, έχουμε διαχωρίσει τα δύο ρεύματα απόληψης και απόρριψης χρήσιμων υλικών, με αποτέλεσμα να επιβαρύνουμε διπλά. Τι κάνουμε λοιπόν; Η ‘ορθοδοξία’ των ημερών επιτάσσει δύο ‘λύσεις’: το θάψιμο και το κάψιμο. Καμία από τις δύο δεν λύνει όμως το γόρδιο δεσμό των απορριμμάτων, αφού και οι δύο δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του. Με άλλα λόγια, βλέπουν τα απορρίμματα σαν πρόβλημα που πρέπει να ξεφορτωθούμε και όχι σαν χρήσιμες και πολύτιμες πρώτες ύλες που πρέπει να επανενταχθούν στην αέναη ροή της ύλης που κρατά τον πλανήτη μας ζωντανό. Η ταφή των απορριμμάτων, είτε σε ανεξέλεγκτες χωματερές, είτε σε ελεγχόμενους χώρους ‘υγειονομικής ταφής’, έχει δεχθεί προ πολλού τα πυρά από πολλές πλευρές. Και δικαίως.

Η σπατάλη πρώτων υλών, η ρύπανση των υπόγειων υδροφορέων από τα τοξικά κατασταλάγματα, η πρόκληση πυρκαγιών, οι εκλύσεις τοξικών διοξινών από την εκούσια ή μη καύση των σκουπιδιών, η υποβάθμιση περιοχών, η αφόρητη δυσωδία, είναι μερικές μόνο από τις επιπτώσεις της επιλογής αυτής. Γι’ αυτό άλλωστε και οι πολίτες των περιοχών που επιλέγονται για υποδοχή απορριμμάτων προς ταφή αντιδρούν και διαμαρτύρονται για την υποβάθμιση της ζωής τους. Ειδικότερα στην Ελλάδα, τα προβλήματα που θίξαμε παρουσιάζονται στον υπερθετικό βαθμό. Πάνω από χίλιες ανεξέλεγκτες χωματερές (και χιλιάδες μικρότεροι σκουπιδότοποι σε ρέματα και χέρσα γη), συνθέτουν μια εικόνα υποβάθμισης και ντροπής. Οι χωματερές αυτές αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή έκλυσης διοξινών στη χώρα, επιβαρύνοντας την τροφική αλυσίδα και εν τέλει την υγεία όλων μας.

Ορθώς λοιπόν αποτελεί πολιτική επιλογή το κλείσιμο όλων των παράνομων και ανεξέλεγκτων χωματερών. Το ερώτημα βέβαια είναι τι θα τις αντικαταστήσει. Μία από τις προτεινόμενες επιλογές είναι η καύση των απορριμμάτων με ή χωρίς απόληψη ενέργειας. Είναι όμως η επιλογή αυτή λογική; Προστατεύει το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία; Λύνει εν τέλει το πρόβλημα;

Η απάντηση είναι όχι. Η καύση απορριμμάτων (ή αλλιώς θερμική επεξεργασία) είναι ακριβή, αναποτελεσματική και επικίνδυνη μέθοδος διαχείρισης, η οποία δε συμβαδίζει με τις αρχές της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης και επιπλέον δεν είναι συμβατή με άλλες ηπιότερες μεθόδους διαχείρισης, όπως για παράδειγμα η ανακύκλωση και η κομποστοποίηση. Η απόρριψη της καύσης και γενικότερα όλων των συγγενών τεχνολογιών θερμικής επεξεργασίας των απορριμμάτων (αλλά και των βιομηχανικών και νοσοκομειακών αποβλήτων) βασίζεται σε μια σειρά από ισχυρά επιχειρήματα τα οποία συνηγορούν κατά της συγκεκριμένης τεχνολογίας.

Ρύπανση

Τα εργοστάσια καύσης αποβλήτων είναι άρρηκτα δεμένα με την έκλυση διοξινών και εκατοντάδων άλλων τοξικών ουσιών. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η καύση των αποβλήτων θεωρείται η σημαντικότερη πηγή έκλυσης διοξινών, ενώ ταυτόχρονα ευθύνεται για ένα σημαντικό ποσοστό των εκλύσεων υδραργύρου στο περιβάλλον.

Ανεπαρκείς έλεγχοι – αδυναμία τήρησης των κανονισμών

Η σημερινή τεχνολογία δεν παρέχει τη δυνατότητα συνεχούς και αδιάλειπτης παρακολούθησης των συγκεντρώσεων των πιο τοξικών ρύπων. Οι όποιες μετρήσεις γίνονται, βασίζονται σε αμφίβολες μεθοδολογίες και υποβαθμίζουν το πραγματικό πρόβλημα. Ακόμη κι έτσι, τα περισσότερα εργοστάσια καύσης αποβλήτων δεν μπορούν να ανταποκριθούν στους ισχύοντες κανονισμούς για τον έλεγχο της ρύπανσης.

Η καύση ‘ανακυκλώνει’ το πρόβλημα, δεν το λύνει

Η καύση δεν εξαφανίζει τα απόβλητα και βέβαια δεν εξαλείφει τους ρύπους. Η εφαρμογή αντιρρυπαντικής τεχνολογίας έχει απλώς ως αποτέλεσμα τη μεταφορά του προβλήματος από την ατμόσφαιρα στο έδαφος και τα νερά.

Η καύση είναι με διαφορά η πιο ακριβή μέθοδος διαχείρισης των αποβλήτων

Τα σύγχρονα εργοστάσια καύσης αποτελούν πανάκριβη και συχνά απαγορευτική επιλογή, σε σχέση με εναλλακτικές μεθόδους διαχείρισης. Η υψηλή επένδυση που απαιτείται έχει οδηγήσει συχνά πολλές δημοτικές αρχές σε οικονομική κρίση και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.

Η καύση είναι επιλογή εντάσεως κεφαλαίου και όχι εργασίας

Η καύση δημιουργεί λιγότερες θέσεις εργασίας σε σχέση με άλλες μεθόδους διαχείρισης, όπως για παράδειγμα η ανακύκλωση.

Η καύση σπαταλά ενέργεια

Μία ολοκληρωμένη ανάλυση του κύκλου ζωής της τεχνολογίας αυτής, δείχνει ότι συχνά η καύση σπαταλά περισσότερη ενέργεια απ’ αυτήν που παράγεται καίγοντας τα απόβλητα. Η ανακύκλωση αποτελεί σαφώς ορθολογικότερη επιλογή αν θέλουμε να εξοικονομήσουμε ενέργεια μέσω της διαχείρισης των απορριμμάτων.

Η καύση δεν είναι συμβατή με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της καθαρής παραγωγής

Η καύση δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια της καθαρής παραγωγής που περιλαμβάνουν τέσσερα τουλάχιστον προαπαιτούμενα:

- υψηλό βαθμό απόδοσης και καταστροφής των τοξικών ουσιών, συνδυαζόμενο με:

- συγκράτηση όλων των παραπροϊόντων

- αναγνώριση και καταγραφή όλων των παραπροϊόντων

- απουσία ανεξέλεγκτων εκλύσεων.

Η καύση δεν είναι επίσης συμβατή με τρεις βασικές αρχές του διεθνούς περιβαλλοντικού δικαίου:

- την αρχή της πρόληψης

- την αρχή της προφύλαξης, και

- τον περιορισμό της διασυνοριακής ρύπανσης.

Η λύση: Πόλεις χωρίς σκουπίδια

Τα τελευταία χρόνια, η Οικολογική Εταιρία Ανακύκλωσης και η Greenpeace σε συνεργασία με το WWF και το Δίκτυο Μεσόγειος SOS, έχουν επεξεργαστεί και καταθέσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης των απορριμμάτων προς την Πολιτεία και την τοπική αυτοδιοίκηση. Κεντρικός άξονας του προτεινόμενου μοντέλου είναι η επαναχρησιμοποίηση – κομποστοποίηση – ανακύκλωση των απορριμμάτων, αντί άλλων επικίνδυνων τεχνολογιών και μεθόδων διαχείρισης, όπως η ταφή και η καύση. Η λύση αυτή είναι όχι μόνο η πλέον ρεαλιστική, αλλά και αυτή με τα περισσότερα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη.

Κλείνοντας, μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, η οργή και ο πανικός είναι οι χειρότεροι σύμβουλοι. Όπως και σε πολλά άλλα καυτά ζητήματα που ταλανίζουν τη χώρα, το ουσιαστικό είναι να θέσουμε τα σωστά ερωτήματα για να βρούμε τις σωστές απαντήσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το ερώτημα αν θα πρέπει να κατασκευάσουμε εργοστάσια καύσης είναι εκ του πονηρού, μιας και προωθείται από πλασιέ εταιριών που νοιάζονται για τη μεγιστοποίηση των κερδών τους και όχι για τη βιωσιμότητα του πλανήτη μας. Ήδη μέσα από το νόμο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας η καύση απορριμμάτων επιδοτείται εν μέρει ως ανανεώσιμη τεχνολογία, κάτι που σημαίνει ότι πιθανόν στο μέλλον να επιβαρυνόμαστε μέσα από το τέλος ΑΠΕ για να πλουτίζουν συγκεκριμένοι επιχειρηματικοί όμιλοι που επένδυσαν σε μία επικίνδυνη τεχνολογία.

Στο μόνο λογικό ερώτημα που μπορεί και οφείλει να θέσει κανείς, το ερώτημα δηλαδή ‘ποιός είναι ο πιο αποδοτικός και φιλικός προς το περιβάλλον τρόπος για να διαχειριστούμε τα σκουπίδια μας;’, η απάντηση είναι μονοσήμαντη. Μείωση-Επαναχρησιμοποίηση- Ανακύκλωση. Το τρίπτυχο αυτό εγγυάται την αειφορία και είναι το μόνο που μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα βιώσιμο μέλλον. Είναι το μόνο που μπορεί να κάνει τις ‘Πόλεις χωρίς σκουπίδια’ μια πραγματικότητα στα χρόνια που έρχονται. Η επιλογή είναι δική μας. B

Σημείωση

Μπορείτε να βρείτε αναλυτικά πληροφορίες για την καύση απορριμμάτων και την εναλλακτική πρόταση των περιβαλλοντικών ΜΚΟ στην ιστοσελίδα www.greenpeace.gr

* Συντονιστής Εκστρατειών

Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace

Στη λαιμητόμο οι δημόσιες συγκοινωνίες τις Αττικής: Γιατί το περιβαλλοντικό κίνημα πρέπει να τις υπερασπιστεί

αφίσες σαν κι αυτή θα μπουν σε "μουσείο"...

Άρθρο της Ελένης Μήτσου για το GreenAttack

Τα μέσα μαζικής μεταφοράς (ΜΜΜ) επιτελούν κοινωνικό έργο. Χρησιμοποιούνται κυρίως από τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, ενώ σε σχέση με τα ΙΧ, βελτιώνουν το σύνολο των μετακινήσεων σε μια πόλη και είναι, έτσι, εξαιρετικά «φιλικά» προς το περιβάλλον. Γι’ αυτό, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ, τα ΜΜΜ θεωρούνται ένα αγαθό το οποίο πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμο στους πολίτες (άρα και το εισιτήριό τους πρέπει να είναι φθηνό) και επιδοτούνται από το κράτος σε ποσοστό 60% κατά μέσο όρο.

Πώς δημιουργήθηκε το έλλειμμα των 2,3 δις ευρώ του ΟΑΣΑ...

Στο Λεκανοπέδιο της Αττικής υποτίθεται πως οι δημόσιες συγκοινωνίες επιδοτούνται σε ποσοστό 70%. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις των δυο τελευταίων δεκαετιών κατέβαλλαν στον ΟΑΣΑ (λεωφορεία, τρόλεϊ και ηλεκτρικό σιδηρόδρομο) μόλις το 1/3 της επιδότησης (σήμερα έχει μειωθεί ακόμα περισσότερο και συγκεκριμένα στο 1/5). Για τα υπόλοιπα 2/3 έστελναν τον ΟΑΣΑ να... δανειστεί από τράπεζες (ελληνικές και ξένες) με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Αυτό σήμαινε ταυτόχρονα κέρδη για τις τράπεζες και συσσώρευση χρεών για το Δημόσιο.

Από την μια λοιπόν οι τόκοι των δανείων του ΟΑΣΑ «έτρεχαν» και από την άλλη, μια σειρά υπουργεία που υπέγραφαν συμβάσεις για τη δωρεάν ή με έκπτωση μετακίνηση ειδικών κοινωνικών ομάδων (π.χ. φοιτητές, πολύτεκνοι, στρατιώτες κοκ) σπάνια κατέβαλλαν το αντίτιμο ή τη διαφορά που προέκυπτε από το ισχύον εισιτήριο - παρόλο που σύμφωνα με το νόμο 2669/98 υποχρεούνταν να το κάνουν. Κάπως έτσι, σήμερα τα χρέη εφτά υπουργείων προς τον ΟΑΣΑ ανέρχονται στο μισό δις ευρώ (500.000.000 €) ενώ το συνολικό έλλειμμα του οργανισμού φτάνει τα 2,3 δις ευρώ!

Την ίδια στιγμή, η πολιτική των επιδοτήσεων προς τους ιδιώτες ήταν εντελώς διαφορετική! Για παράδειγμα, οι ιδιωτικές συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης, ή οι εφοπλιστές που εκτελούν τα δρομολόγια των άγονων γραμμών – και μάλιστα με σαπιοκάραβα τύπου «Ρομίλντα» και δυσανάλογα ακριβά εισιτήρια – δεν είδαν ποτέ τις επιδοτήσεις τους να περικόπτονται!

Το αποτέλεσμα ήταν ο ιδιωτικός τομέας να «λειτουργεί» και να βγάζει κέρδη, ενώ ο δημόσιος, ως συνήθως, να χαρακτηρίζεται «προβληματικός»...

... και ποιος θα το πληρώσει

Τα χρέη που συσσώρευσαν ΠΑΣΟΚ και ΝΔ στις δημόσιες συγκοινωνίες καλούμαστε να πληρώσουμε σήμερα εμείς – οι επιβάτες και οι εργαζόμενοι σ’ αυτές. Κι’ αυτό γιατί η «εξυγίανση» των δημόσιων συγκοινωνιών, που σχεδιάζει η κυβέρνηση περιλαμβάνει:

- Μείωση της επιδότησης των δημόσιων συγκοινωνιών από το 70% στο 50%. Ωστόσο το ύψος της επιδότησης των διαφόρων μέσων μαζικής μεταφοράς (ΜΜΜ) δεν θα είναι εγγυημένο, αλλά θα καθορίζεται κάθε χρόνο μετά από αξιολόγηση που θα περιλαμβάνει κριτήρια όπως τακτικότητα δρομολογίων, ποιότητα μετακίνησης κ.α. Στην πραγματικότητα, τα προβλήματα που θα παρουσιάζουν οι δημόσιες συγκοινωνίες και για τα οποία σε τελική ανάλυση θα ευθύνεται η κυβέρνηση και τα ΔΣ που διορίζει σε αυτές, θα χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για την περαιτέρω μείωση της επιδότησής τους. Η αξιολόγηση του παρεχόμενου μεταφορικού έργου είναι βέβαια απαραίτητη, ωστόσο αυτή θα πρέπει να γίνεται από τους εργαζόμενους στα ΜΜΜ – που ξέρουν τα προβλήματα καλύτερα από οποιοδήποτε άλλον – σε συνεργασία με το επιβατικό κοινό - π.χ. μέσω ερωτηματολογίων και ανοιχτών συνελεύσεων. Την ίδια στιγμή, τα όποια προβλήματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με «ποινές» (δηλαδή περικοπές στη χρηματοδότηση), αλλά με βελτίωση του σχεδιασμού και όταν χρειάζεται με ενίσχυση της χρηματοδότησης.

- Αύξηση της τιμής του εισιτηρίου. Το ενιαίο εισιτήριο αναμένεται από 1 ευρώ που είναι σήμερα να φτάσει σύντομα τα 2 ευρώ, ενώ ο έλεγχός τους θα δοθεί σε ιδιωτική εταιρία. Όσο για την περίπτωση που οι αστικές συγκοινωνίες ιδιωτικοποιηθούν σε ποσοστό 49% όπως σχεδιάζει η κυβέρνηση (βλ. συνέχεια) το ύψος του εισιτηρίου μπορεί να αυξηθεί ακόμα περισσότερο. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η ίδια διαδρομή που με τις αστικές συγκοινωνίες κοστίζει 1 ευρώ, με τα ιδιωτικά ΚΤΕΛ το κόστος ανέρχεται στα 3,8 ευρώ.

- Μείωση του αριθμού των εργαζομένων μέσω μετατάξεων, «εθελούσιων εξόδων» και μη ανανέωση συμβάσεων, γεγονός που αναμφισβήτητα θα θέσει σε κίνδυνο όχι μόνο την ποιότητα αλλά και την ασφάλεια των δημόσιων συγκοινωνιών. Ήδη οι ελλείψεις οδηγών και τεχνικών (μόνο στην ΕΘΕΛ λείπουν 1200 οδηγοί και 200 τεχνικοί) αναγκάζουν τους εργαζόμενους να κάνουν συχνά έως και 4 ώρες υπερωρίες την ημέρα και να χάνουν τα ρεπό τους (τα οποία μετρούν ως υπερεργασία). Να σημειώσουμε εδώ πως όταν η κυβέρνηση μιλά για τους «παχυλούς» μισθούς των εργαζομένων στις δημόσιες συγκοινωνίες, ποτέ δεν αναφέρει τις ατέλειωτες ώρες υπερωριών και υπερεργασιών...

- Μείωση των μισθών των εργαζομένων, κατ’ αρχήν με περικοπές επιδομάτων και υπερωριών. Στη συνέχεια μέσω της συγχώνευσης των διάφορων συγκοινωνιακών ΔΕΚΟ (ο ΗΣΑΠ θα συγχωνευτεί με το μετρό και το τραμ και η ΕΘΕΛ με τον ΗΛΠΑΠ) οι μισθοί των εργαζομένων θα εξισωθούν... προς τα κάτω! Όσο για τους νεοπροσλαμβανόμενους, αυτοί θα υπόκεινται σε διαφορετικό, εργασιακό καθεστώς!

- Αραίωση και περικοπή δρομολογίων με χαμηλή επιβατική κίνηση, πράγμα που σημαίνει ότι τις ώρες που τα ΜΜΜ δεν είναι «φίσκα», τα δρομολόγια θα αραιώσουν (και ο κόσμος θα περιμένει ατέλειωτες ώρες στις στάσεις) και την ίδια στιγμή οι κάτοικοι των αραιοκατοικημένων περιοχών, στις οποίες η επιβατική κίνηση είναι μόνιμα χαμηλή, θα απομονωθούν ακόμα περισσότερο από το κέντρο της πόλης.

Στο τέλος του δρόμου... ιδιωτικοποίηση!

Όλα τα παραπάνω μέτρα, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να γίνουν οι δημόσιες συγκοινωνίες ελκυστικές και κερδοφόρες για το ιδιωτικό κεφάλαιο.

Η μόνη προϋπόθεση που λείπει μέχρι στιγμής, είναι η ανάληψη των χρεών του ΟΑΣΑ από το Δημόσιο (όπως έγινε και το 1991-1993 επί κυβέρνησης ΝΔ, πριν ο Μητσοτάκης ξεπουλήσει τα μπλε λεωφορεία). Η κυβέρνηση όμως δεν χάνει χρόνο... έχει ήδη ξεκινήσει τη συζήτηση για την ανάληψη των χρεών του ΟΑΣΑ από το Δημόσιο, έτσι ώστε στη συνέχεια να μπορεί να πουλήσει το 49% των μετοχών των δημόσιων συγκοινωνιών σε ιδιωτικές εταιρίες.

Η σημασία των μέσων μαζικής μεταφοράς για το περιβάλλον

Στο Λεκανοπέδιο της Αττικής γίνονται καθημερινά 9 εκ. μετακινήσεις. Από αυτές τα 3 εκ. γίνονται με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) και τα άλλα 6εκ. με ΙΧ, δίκυκλα, κ.α.

Από τα ΙΧ προέρχεται και το 60-70% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Αττικής (οι υπόλοιπες βασικές πηγές είναι οι κεντρικές θερμάνσεις και οι βιομηχανικές δραστηριότητες).

Η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία πλέον «χτυπάει κόκκινο» - ξεπερνώντας πολλές μέρες το χρόνο ακόμα και τα θεσπισμένα όρια «ασφαλείας» - τόσο στο κέντρο της Αθήνας όσο και στα προάστια, παίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο σε πολλά από τα δεινά της καθημερινότητάς μας. Από τους πονοκεφάλους, τις ζαλάδες και το αίσθημα κόπωσης, μέχρι τα αναπνευστικά προβλήματα, τις καρδιοαγγειακές παθήσεις και τις διάφορες μορφές καρκίνου (βλ. παρακάτω).

Το συνολικό βραχυχρόνιο κόστος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία των κατοίκων της χώρας μας ανέρχεται σε 1,6 δις ευρώ, ενώ το μακροχρόνιο κόστος σε 6,15 δις ευρώ. Πρόκειται για χρήματα που δαπανούνται από τα δημόσια ταμεία και τις τσέπες μας για την αντιμετώπιση των ασθενειών που προκαλεί ή εντείνει η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Την ίδια στιγμή η πληθώρα των ΙΧ στους δρόμους το καλοκαίρι, προκαλεί θερμική ρύπανση – ιδίως με την χρήση των κλιματιστικών τους - αυξάνοντας ακόμα περισσότερο την αφόρητη συχνά θερμοκρασία του λεκανοπεδίου.

Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους ρύπους της Αθήνας που εκπέμπονται από τα βενζινοκίνητα ΙΧ και οι συνέπειές τους στην υγεία μας

Το Μονοξείδιο του Άνθρακα (CΟ) σε υψηλές συγκεντρώσεις προκαλεί...

... παρακωλύει την οξυγόνωση του αίματος,

... ζαλάδες, πονοκεφάλους, κόπωση, τάση για εμετό, αδυναμία συγκέντρωσης κ.α.,

... προβλήματα στο καρδιαγγειακό και στο νευρικό σύστημα.

«1 ώρα τζόκινγκ σε περιοχές όπου υπάρχει αυξημένη κίνηση ΙΧ ισοδυναμεί με κάπνισμα 20 τσιγάρων, όσον αφορά μόνο το CO»
www.apollonrunnersclub.gr/articles/89.shtm

Το Διοξείδιο του Αζώτου (NO2) σε υψηλές συγκεντρώσεις...

... παρακωλύει την οξυγόνωση του αίματος,

... αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα,

... προκαλεί από αναπνευστικά προβλήματα και κρίσεις άσθματος μέχρι ίνωση και εμφύσημα (ιδιαίτερα στα παιδιά).

«Έχει υπολογιστεί ότι για κάθε 10 μm αύξησης της συγκέντρωσης του διοξειδίου του αζώτου, οι θάνατοι αυξάνονται κατά 0,3%»
Τα Νέα 25-26/4/2008

Το Διοξείδιο του Θείου (SO2), ένα από τα βασικά συστατικά του νέφους και της όξινης βροχής, ακόμα και σε μέτριες συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσει...

... ναυτία και πονοκεφάλους,

... απώλεια της όσφρησης,

... βλάβες στο νευρικό σύστημα,

... αύξηση του κινδύνου εμφάνισης ασθενειών του αναπνευστικού συστήματος,

... χειροτέρευση υπαρχόντων καρδιακών και αναπνευστικών προβλημάτων.

Το Όζον (Ο3), (το οποίο δημιουργείται δευτερευόντως με φωτοχημικές αντιδράσεις στην ατμόσφαιρα από πρωτογενείς ρύπους που στην Αθήνα εκπέμπονται κυρίως από τα οχήματα) σε μεγάλες συγκεντρώσεις στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας ...

... προκαλεί από βήχα, αίσθημα ξηρότητας στο λαιμό και δυσφορία, μέχρι αναπνευστικά προβλήματα, φλεγμονή στους πνεύμονες και άσθμα,

... συμβάλει στις διεργασίες που προκαλούν καρκίνο του αναπνευστικού συστήματος.

«Όσο μεγαλύτερες είναι οι συγκεντρώσεις O3 και CO στην ατμόσφαιρα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να γεννηθούν παιδιά με καρδιακές ανωμαλίες, καθώς οι ρύποι αυτοί μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα έμβρυα»
“Urban air pollution linked to birth defects for first time”, University of California Los Angeles, 31/12/2001.

Τα Αιωρούμενα Σωματίδια (PM), είναι υλικά σε στερεή ή υγρή μορφή που μπορούν λόγω του μικροσκοπικού τους μεγέθους να αιωρούνται στην ατμόσφαιρα για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Οι επιδράσεις τους εξαρτώνται από τη χημική τους σύσταση, ωστόσο σε γενικές γραμμές, τα αιωρούμενα σωματίδια σε μεγάλες συγκεντρώσεις...

... «σφηνώνουν» στους πνεύμονες προκαλώντας αναπνευστικά προβλήματα και ασθένειες,

... απορροφούνται στην κυκλοφορία του αίματος και έτσι μεταφέρονται σε άλλα όργανα και μέρη του σώματος.

Αν σε αυτά τα σωματίδια υπάρχουν τοξικές ουσίες (π.χ. μόλυβδος), τότε μπορούν να ασκήσουν τοξικές επιδράσεις σε ζωτικά όργανα (π.χ. πνεύμονες, νεφρά, συκώτι, θυρεοειδής κ.α.) προκαλώντας μέχρι και καρκίνο.

«Τις μέρες με υψηλές συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων οι θάνατοι αυξάνονται από 0,5% έως και 1%»
Τα Νέα 25-26/4/2008

Για να μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση της Αττικής απαιτείται...

... η προστασία των περιαστικών δασών και η δημιουργία μεγάλων πάρκων υψηλού πρασίνου μέσα στην πόλη, καθώς τα φύλλα των φυτών έχουν την ιδιότητα να «φιλτράρουν» και να συγκρατούν ένα σημαντικό ποσοστό των ρύπων.

... η μείωση της χρήσης των ΙΧ και η αύξηση της χρήσης των ΜΜΜ, τα οποία εξυπηρετούν ασύγκριτα περισσότερους ανθρώπους ανά διαδρομή, με αποτέλεσμα να εκπέμπονται λιγότεροι ρύποι.

Για να προτιμήσει όμως ο κόσμος σήμερα τη χρήση των ΜΜΜ πρέπει να πληρούν κάποιες βασικές προϋποθέσεις:

- το κόστος της μετακίνησης με τα ΜΜΜ να είναι φτηνό (πολύ φθηνότερο από αυτό των ΙΧ και των δικύκλων).

- το δίκτυο των ΜΜΜ να εξυπηρετεί όλες τις περιοχές της Αττικής.

- τα δρομολόγια να είναι συχνά και να υπάρχει επαρκής κάλυψη των νυχτερινών ωρών.

- η μετακίνηση να είναι άνετη (να μην στοιβάζεται ο κόσμος σαν τις σαρδέλες και να υπάρχει κλιματισμός) και γρήγορη (να συμφέρει δηλαδή χρονικά να χρησιμοποιήσεις π.χ. το μετρό αντί του ΙΧ).

Καμιά ιδιωτική εταιρεία όμως δεν πρόκειται να δημιουργήσει ΜΜΜ τα οποία να πληρούν όλες τις παραπάνω προϋποθέσεις, αφού οι ιδιωτικές εταιρείες λειτουργούν με γνώμονα τα κέρδη, ή καλύτερα τα υπερκέρδη. Γι’ αυτό τα ΜΜΜ πρέπει κατ’ αρχήν να παραμείνουν δημόσια και κατά δεύτερον να αυξηθεί η χρηματοδότηση προς αυτά έτσι ώστε να πληρούν όλα τα κριτήρια που θα στρέψουν τον κόσμο προς αυτά και θα τον απομακρύνουν από την επιλογή των προσωπικών μέσων μετακίνησης. Η χρηματοδότηση στα ΜΜΜ πρέπει όμως να αυξηθεί και για έναν επιπλέον λόγο: Για να γίνουν οι απαραίτητες επενδύσεις ώστε τα ΜΜΜ να κινούνται με ενέργεια φιλική προς το περιβάλλον. Η τεχνολογία για την κίνηση ΜΜΜ με καύσιμο το υδρογόνο και την ηλιακή ενέργεια είναι διαθέσιμη. Το μόνο που λείπει είναι η πολιτική βούληση. Το πόσο ακριβά πληρώνουμε αυτή την έλλειψη πολιτικής βούλησης αποκαλύπτουν όλες οι έρευνες που δείχνουν τους χιλιάδες θανάτους που οφείλονται κάθε χρόνο στην ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.

Διεκδικούμε:

- Να τερματιστεί η πολιτική ιδιωτικοποίησης των κοινωνικών αγαθών.

- Δραστική αύξηση της κρατικής επιδότησης στις δημόσιες συγκοινωνίες για να μπορέσουν να εκπληρώσουν τον κοινωνικό τους ρόλο. Σε πρώτη φάση η μετακίνηση τις πρωϊνές ώρες να είναι δωρεάν (όπως στα πρώτα χρόνια της δεκ του ‘80) ενώ τις απογευματινές το εισιτήριο να είναι πολύ φθηνό, με τελικό στόχο τη δωρεάν χρήση και μετακίνηση.

- Ενιαίο και 100% Δημόσιο Φορέα Αστικών συγκοινωνιών, η διαχείριση και ο έλεγχος του οποίου να περάσει στους εργαζόμενους και την κοινωνία, μέσα από εκλεγμένους εκπροσώπους και ανακλητές επιτροπές αντί των κομματικά διορισμένων ΔΣ, σε συνθήκες πλήρους διαφάνειας.

- Κάλυψη όλων των κενών θέσεων στις δημόσιες συγκοινωνίες. Καμία περικοπή στο εισόδημα των εργαζομένων σε αυτές.

- Επέκταση του δικτύου των δημόσιων συγκοινωνιών – με έμφαση στα μέσα σταθερής τροχιάς - αύξηση της τακτικότητας των δρομολογίων όπου χρειάζεται και επαρκή νυκτερινά δρομολόγια. Αυτά τα μέτρα, σε συνδυασμό με φθηνά εισιτήρια θα οδηγήσουν σταδιακά τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου να προτιμήσουν τη χρήση των αστικών συγκοινωνιών από τα ΙΧ.

- Σταδιακή αντικατάσταση των συμβατικών κινητήρων στις δημόσιες συγκοινωνίες, με κινητήρες που χρησιμοποιούν ενέργεια φιλική προς το περιβάλλον όπως το υδρογόνο ή η ηλιακή ενέργεια.

Τα σχέδια της κυβέρνησης για τις δημόσιες συγκοινωνίες της Αττικής δεν θα πλήξουν μόνο τους εργαζόμενους σε αυτές, αλλά όλους μας. Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε αλληλέγγυοι στον αγώνα τους, να υπερασπιστούμε δημόσια τους εργαζόμενους σε αυτές απέναντι στην εκστρατεία λασπολογίας που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση εναντίον τους, καθώς και στηρίζοντας και συμμετέχοντας στις κινητοποιήσεις τους.

Σε λάθος υπουργείο‏

Στη συζήτηση που επακολούθησε την Κυριακή 13 Ιούνη από την Πρωτοβουλία Πολιτών Βύρωνα για τη διάσωση του Υμηττού (είχε προηγηθεί καθαρισμός ενός τμήματος του βουνού), ακούσαμε από το γραμματέα της παράταξης του κ. Κόνσουλα ότι πήραν την πρωτοβουλία και έστειλαν έγγραφο στο Υπουργείο Εθν. Άμυνας, με το οποίο ζητούν την συνδρομή του στρατού στις προληπτικές ενέργειες για τη διαφύλαξη του Υμηττού.

Καλά, καταλαβαίνουμε ότι σας είναι δύσκολο, βρε παιδιά, να πείτε κάτι για τη μειωμένη χρηματοδότηση σε σχέση με αυτό, ή να πείτε για διεκδίκηση...

Αλλά, μήπως απευθύνεστε σε λάθος Υπουργείο;
Στο Δημόσιας Τάξης του κ. Χρυσοχοϊδη θα έπρεπε να στείλετε το αίτημα , ζητώντας να στείλει τα ΜΑΤ για να το καθαρίσουν, μπας και έτσι τονίσουν πιό πολύ το "κοινωνικό ρόλο" που επιτελούν. Θα ήταν και πιό χρήσιμα έτσι.....
Γιατί ,τα καϋμένα τα φανταράκια μας, που δεν πληρώνονται κιόλας, τι φταίνε;

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Π.Δ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΜΗΤΤΟΥ

AIΤΗΣΗ 19 Μαϊου 2010

Προς

Τον «Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας»

Πανόρμου 2 - Αθήνα

Σας καταθέτουμε ΥΠΟΜΝΗΜΑ με θέμα:

«Παρέμβαση στη Διαβούλευση για την τροποποίηση του Π.Δ προστασίας του Υμηττού»

και ζητάμε να έχουμε γραπτή απάντηση του Ο.Ρ.Σ.Α για τις προτάσεις μας και τα ζητήματα που θέτουμε.

Για την

«Διαδημοτική Συντονιστική Επιτροπή για την διάσωση του Υμηττού»:

1.Πάνος Τότσικας, Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Υμηττού»

2.Μάκης Σταύρου, Ελληνικό Δίκτυο Φίλων της Φύσης

3.Δέσποινα Κουρουπάκη, Όμιλος Φίλων Βουνού και Θάλασσας

4.Στέλιος Γκίκας, Δίκτυο Προστασίας Σαρωνικού

5.Χαρά Καφαντάρη, Δίκτυο Πολιτών Χολαργού

6.Βαγγέλης Στογιάννης, Χολαργός

7.Πώλ Μπεϊλυ, Ενεργοί Πολίτες Παπάγου

8.Γιάννης Αδάμος, Καισαριανή

9.Γιάννης Φραγκιαδάκης, Πρωτοβουλία Πολιτών Βύρωνα για τη Διάσωση του Υμηττού

10.Παναγιώτης Κόνσουλας, Δημοτική Παράταξη «Βύρωνας- Ανάπτυξη – Προοπτική»

11.Ηλίας Παραπονιάρης, » »

12.Πόπη Σταυροπούλου, Δημοτική Παράταξη «Στάση Βύρωνα»

13.Νίκος Τσαουσάκης, Δημοτική Παράταξη Υμηττού «Πολίτες σε Κίνηση»

14.Στράτος Ιωακείμ, Ηλιούπολη

15.Νίκος Τζιγκουνάκης, “ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ” Αργυρούπολης- Νοτίων Προαστίων

16.Κώστας Ιατρού, Αργυρούπολη

17.Δόμνα Δασκαλάκου, Ελληνικό

18.Θανάσης Ηλιόπουλος, Δημ. Παράταξη Γλυφάδας «Ανθρώπινη Πόλη με ενεργούς Πολίτες»

19.Τάσος Ταστάνης, » »

20.Σταμάτης Σκαμπαρδώνης, » »

21.Hλίας Κυριακόπουλος, Αθήνα

.Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 210 - 9954362

ΔΙΑΔΗΜΟΤΙΚΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΥΜΗΤΤΟΥ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Προς τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας

(Aρ.Πρωτ 1735 / 19 Μαϊου 2010)

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Π.Δ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΜΗΤΤΟΥ

Η πρόταση τροποποίησης του ισχύοντος Π.Δ «περί προστασίας του Υμηττού» (ΦΕΚ

544 Δ’/1978) που κατατέθηκε στις 19/4/2010 για διαβούλευση από τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας (Ο.Ρ.Σ.Α), περιλαμβάνει ρυθμίσεις που κρίνονται ικανοποιητικές και αποδεκτές, oι οποίες οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις προτάσεις και τις αγωνιστικές κινητοποιήσεις που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια από ένα ευρύ κίνημα πολιτών, καθώς και διατάξεις που θεωρούνται ανεπαρκείς και απαράδεκτες.

Συγκεκριμένα, θετική θεωρείται:

1. Η κατ’ αρχήν αντιμετώπιση του Υμηττού ως «οικοσυστήματος υπό προστασία» και η αποφυγή ασαφών και μη προσδιορισμένων νομικά και εννοιολογικά διατυπώσεων όπως «πάρκο αναψυχής» και «περιαστικό πάρκο», που υπήρχαν στο προηγούμενο σχέδιο τροποποίησης του εν λόγω Π.Δ, καθώς και στο προηγούμενο σχέδιο του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αττικής.

2.Η υπαγωγή του Υμηττού στις διατάξεις του ν. 1650/1986 (άρθρο 19) για την προστασία της χλωρίδας και πανίδας, στο άρθρο 6 της οδηγίας 92/42/ΕΟΚ για την διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας και πανίδας, καθώς και η παράλληλη διατήρηση σε ισχύ των διατάξεων της δασικής νομοθεσίας.

Όμως, επισημαίνουμε ότι στην Εισηγητική Έκθεση του Σχεδίου Π.Δ υπάρχουν ελλείψεις στην έκθεση των δεδομένων του οικοσυστήματος, (βιοποικιλότητα, ενδημικά και προστατευόμενα είδη πανίδας και χλωρίδας, προστατευόμενοι τύποι οικοτόπων, σπηλαιολογικός πλούτος, στοιχεία για τη γεωλογία, την ιστορία, την πολιτιστική παράδοση του Υμηττού, υποβαθμίσεις, σημερινές πιέσεις που ασκούνται στο οικοσύστημα και απειλούν την εύθραυστη πλέον ισορροπία του), ώστε να τεκμηριώνεται με επαρκή αιτιολογία η αναγκαιότητα λήψης των μέτρων προστασίας που θα ληφθούν.

3. Η αύξηση της συνολικής περιοχής προστασίας του Υμηττού σε 105.000 στρ καθώς και η αύξηση της Α’ Ζώνης απόλυτης προστασίας από 76.000 σε 93.000 στρέμματα

4. Η απαγόρευση παραχώρησης δημόσιων δασικών εκτάσεων κατά κυριότητα και κατά χρήση στην Α΄Ζώνη.

5. Η απαγόρευση κατασκευής νέων «κοινωφελών εγκαταστάσεων» υγείας, πρόνοιας, αθλητισμού, πολιτισμού κ. ά, στο σύνολο της προστατευόμενης περιοχής.

6. Η ένταξη όλων των ρεμάτων του ορεινού όγκου, σε πλάτος 50 μ. εκατέρωθεν του κεντρικού τους άξονα, στο καθεστώς της απόλυτης προστασίας.

7. Η απαγόρευση του κυνηγιού σε όλη την προστατευόμενη περιοχή

8. Η απαγόρευση εγκατάστασης διαφημιστικών πινακίδων στην προστατευόμενη περιοχή.

9. Η σύνδεση του ορεινού όγκου του Υμηττού με τον αστικό ιστό, μέσω της θεσμοθέτησης δύο μητροπολιτικών Πάρκων (Γουδή και Ιλισίων)

Αρνητικές θεωρούνται οι διατάξεις που προβλέπουν :

1. Την μετάθεση στο μέλλον, (δηλ. εντός οκταμήνου) της καταγραφής των τελεσίδικα χαρακτηρισμένων ως αυθαίρετων κτιριακών εγκαταστάσεων και οικισμών που βρίσκονται στα σημερινά όρια προστασίας του Υμηττού (άρθρο 4 παρ.2)

2. Την ύπαρξη στην περίμετρο του ορεινού όγκου εκτεταμένων περιοχών με το χαρακτηρισμό «Β’ Ζώνη προστασίας», όπου διατηρείται η χρήση «εκπαίδευση» και η δυνατότητα δόμησης διδακτηρίων και σχετικών εγκαταστάσεων έως 8000 τ. μ

3. Την δυνατότητα δόμησης ενός «Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» ανά Δήμο, στην ανατολική πλευρά του Υμηττού, ύστερα από αίτημα της Μητρόπολης Μεσογαίας και όχι κάποιων Ο.Τ.Α της περιοχής.

4. Την νομιμοποίηση των υφιστάμενων αυθαίρετων κτιριακών εγκαταστάσεων και επεκτάσεων των νεκροταφείων κάποιων Ο.Τ.Α (Ζωγράφου, Χολαργού, Παπάγου,

κ. ά).

5. Την μετάθεση για το μέλλον, χωρίς κάποιο χρονοδιάγραμμα, της απομάκρυνσης των παράνομων ραδιοτηλεοπτικών κεραιών, των οποίων η εγκατάσταση έγινε αυθαίρετα.

Επίσης, στο νέο σχέδιο Π.Δ «περί προστασίας του Υμηττού»,

-Δεν συμπεριλαμβάνεται στη Ζώνη απόλυτης προστασίας και η περιοχή Φασκομηλιάς – Λίμνης Βουλιαγμένης η οποία είναι ενταγμένη στο Δίκτυο «Νατούρα 2000», ενώ και αυτή αποτελεί οργανικό μέρος του ίδιου οικοσυστήματος.

Επίσης δεν έχουν συμπεριληφθεί και άλλες περιοχές που περιλαμβάνονται στο «Νατούρα 2000», και βρίσκονται εντός της μωβ γραμμής του χάρτη που συνοδεύει

την πρόταση, στον Καρέα, την Ηλιούπολη, τη Βούλα, τη Βάρη, με τρόπο που προσλαμβάνεται ως αυθαίρετη και παράνομη απόπειρα μείωσης των ορίων της περιοχής «Νατούρα».

- Δεν υπάρχει σαφής απαγόρευση διάνοιξης νέων οδικών αξόνων στον Υμηττό, όπως αναφέρεται ρητά στο Πρακτικό 67/1998 του ΣτΕ, ενώ αντίθετα υπάρχει ρητή τέτοια απαγόρευση για τους πυρήνες των μητροπολιτικών πάρκων.

- Δεν προσδιορίζεται χρονοδιάγραμμα απομάκρυνσης των αυθαίρετων και παράνομων εγκαταστάσεων της ΔΕΗ στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης – Αργυρούπολης καθώς και της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος από το Λαύριο, που υφίστανται παρά την αρνητική γνωμοδότηση του Πρακτικού 67/1998 και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (2005)

- Δεν υπάρχει αναφορά στην αναγκαιότητα απομάκρυνσης άχρηστων ή αυθαίρετων, πραγματικών ή δήθεν στρατιωτικών εγκαταστάσεων, που βρίσκονται σε διάφορα σημεία του Υμηττού (περιοχή στρατοπέδου Σακέτα, Γουδή, Άνω Γλυφάδα κ.ά) και θέσπιση σχετικού χρονοδιαγράμματος.

- Για τα νομίμως υφιστάμενα κτίσματα στην Ζώνη B’, με χρήση που απαγορεύεται από το παρόν Π. Δ, προβλέπεται διατήρηση και δυνατότητα διενέργειας εργασιών, επισκευής, συντήρησης και εκσυγχρονισμού. Δεν προωθείται ως εναλλακτική λύση η απαλλοτρίωσή τους, μαζί με τις ιδιωτικές εκτάσεις που τα περιβάλλουν, ως ασύμβατων με την έννοια της προστασίας και της οικολογικής διαχείρισης του ορεινού όγκου.

Επισημαίνεται ακόμη ότι προβλέπεται η συγκρότηση, όχι ενός, αλλά 2 Φορέων Διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής του Υμηττού, ενός για τις Ζώνες Α, Β, Γ και Ε(άρθρο 4 παρ.1) και άλλου για τις Ζώνες Δ1 και Δ2 των Μητροπολιτικών Πάρκων, χωρίς να συντρέχουν ιδιαίτεροι λόγοι γι’ αυτό και δεδομένης της υπολειτουργίας των ήδη υφιστάμενων Φορέων λόγω έλλειψης πόρων. Ακόμη, δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα εκπόνησης Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης - πλαισίου οικολογικής διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής, με βάση τις διατάξεις του Ν. 1650/1986 (άρθρα 18,19,20) και της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (άρθρο 6, παρ.1 και 2).

Σε σχέση με τις Ζώνες Δ1 (Πάρκο Γουδή) και Δ2( Πάρκο Ιλισίων), ορισμένα σημεία του νέου Π. Δ μας βρίσκουν αντίθετους και άλλα μας δημιουργούν επιφυλάξεις και ανησυχίες. Δεν ορίζονται σαφή χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των σχεδίων, δεν είναι σαφείς οι επιδιώξεις και το ζήτημα παραπέμπεται σε μελλοντικές ρυθμίσεις (Π.Δ, Ζώνη Ελεγχόμενης Ανάπτυξης). Δεν υπάρχουν ουσιαστικοί περιορισμοί δόμησης στην πυκνοδομημένη περιφερειακή Ζώνη του Πάρκου Γουδή, ενώ στον πυρήνα δίνεται η δυνατότητα αύξησης του Συντελεστή Δόμησης (κατά 5%,) οδηγώντας τελικά στον κατακερματισμό, στην τσιμεντοποίηση και στη συρρίκνωσή του χώρου. Πέραν των άλλων, θεωρούμε εμπαιγμό την διατήρηση για 25 ακόμη χρόνια των «προσωρινών» Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων του Μπάντμιντον. Επί πλέον, η μεταβατική ρύθμιση που θεσπίζεται είναι ασαφής και αντί θετικών διατάξεων περιέχει όρους διαπραγμάτευσης με τον ανάδοχο.

Συμπέρασμα

Με την σημερινή κατάσταση που επικρατεί στον Υμηττό, δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για την «προστασία» του ορεινού όγκου και του οικοσυστήματος, όπως το 1978, αλλά για ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων προστασίας με σκοπό την «διάσωσή» του. Με αυτήν την έννοια, το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που παρουσίασε ο Ο.Ρ.Σ.Α για διαβούλευση θεωρείται σε πολλά σημεία άτολμο και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών.

Προτάσεις

1. Nα δημοσιοποιηθούν άμεσα οι υφιστάμενες αυθαίρετες και παράνομες κτιριακές εγκαταστάσεις στον Υμηττό για τις οποίες υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις και να προωθηθεί άμεσα, και όχι σε 8 μήνες από τη δημοσίευση του νέου ΠΔ, η διαδικασία κατεδάφισής τους.

2. Να καταγραφεί εντός 2-3 μηνών η υφιστάμενη κατάσταση εγκαταστάσεων και χρήσεων στον Υμηττό. Να δημοσιοποιηθούν άμεσα οι εγκαταστάσεις που έχουν λάβει άδεια χωροθέτησης και οι «νομίμως ισχύουσες άδειες», με βάση το σημερινό καθεστώς δόμησης στον Υμηττό (είδος εγκατάστασης, φορέας, θέση, συνολική δόμηση). Να θεσπισθεί χρονοδιάγραμμα απομάκρυνσης των χρήσεων ή και απαλλοτρίωσης των κτισμάτων που η ύπαρξη και χρήση τους είναι ασυμβίβαστη με το καθεστώς προστασίας και διαχείρισης του οικοσυστήματος, με σκοπό την κατεδάφισή τους. Οι οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν υλοποιηθεί να επανελεγχθούν ως προς την νομιμότητά τους και το συμβατό ή μη της ανέγερσης και χρήσης τους με το καθεστώς προστασίας του οικοσυστήματος.

3. Να καταργηθούν από τα όρια προστασίας του Υμηττού χρήσεις γης που θεωρούνται «ήπιες», όπως «εκπαίδευση», «κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και έρευνας», που ανοίγουν παράθυρα για ογκώδεις και ανεξέλεγκτες εγκαταστάσεις. Αρκεί να δει κανείς πόσο «ήπιες» είναι αντίστοιχες υφιστάμενες ιδιωτικές εγκαταστάσεις στον Δήμο Αγ. Παρασκευής (Κολλέγια, κ. ά), στα όρια των Δήμων Κορωπίου- Βάρης (ιδιωτικά εκπαιδευτήρια) καθώς και τις προγραμματιζόμενες σχολικές εγκαταστάσεις στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης και Βύρωνα, σε δασική έκταση χαρακτηρισμένη ως «προστατευτική».

4. Να επεκταθεί η απαγόρευση παραχώρησης δημόσιων δασικών και μη εκτάσεων κατά κυριότητα και κατά χρήση, σε όλη την προστατευόμενη έκταση του Υμηττού και όχι μόνο στην Α’ Ζώνη προστασίας, πλήν αυτών προς τον Φορέα Διαχείρισης που θα συσταθεί.

5. Να υπάρξει ρητή απαγόρευση κατασκευής αυτοκινητόδρομων στον Υμηττό με βάση τις διατάξεις του πρακτικού 67/1998 του Συμβουλίου της Επικρατείας, (το οποίο θεωρείται στην Εισαγωγή του Σχεδίου Π.Δ του Ο.Ρ.Σ.Α ότι έχει «δεσμευτικό χαρακτήρα») καθώς και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα απομάκρυνσης των υφιστάμενων αυθαίρετων και παράνομων εγκαταστάσεων της ΔΕΗ στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης –Αργυρούπολης.

6. Να καθοριστούν όλες οι περιοχές προστασίας αρχαιολογικών χώρων στον Υμηττό (π.χ Κορακοβούνι στον Χολαργό, Σπήλαιο του Λιονταριού στα Γλυκά Νερά, Κακόρεμα στον Βύρωνα, περιοχή Προφήτη Ηλία στην Ηλιούπολη, Σπήλαιο Νυμφολήπτου στη Βούλα, ιερό Προοψίου Απόλλωνα στο Κορωπί κ.α).
7. Να επαναπροσδιοριστουν τα όρια της Α’ με την Β΄ Ζώνη προστασίας, ώστε να μην εντάσσονται στην Α’ Ζώνη υφιστάμενες γεωργικές περιοχές, υπό την προϋπόθεση της κατάργησης από την Β’ Ζώνη οποιωνδήποτε άλλων χρήσεων πλην της γεωργικής και της υπαίθριας αναψυχής όπως ορίζεται από την ισχύουσα δασική νομοθεσία.

8. Να καταργηθεί οποιαδήποτε «αρτιότητα» και οποιοσδήποτε «Συντελεστής Δόμησης» στην Β’Ζώνη Προστασίας του Υμηττού, η οποία δεν αποτελεί μια οποιαδήποτε «εκτός σχεδίου» περιοχή, αλλά ένα «οικοσύστημα υπό προστασία». Η πρόταση του Ο.Ρ.Σ.Α, οδηγεί αναπόφευκτα στο ξεπούλημα εκτεταμένων ενεργών και ανενεργών γεωργικών εκτάσεων στις παρυφές της ανατολικής πλευράς του Υμηττού και στην μετατροπή τους σε ιδιωτικά εκπαιδευτικά συγκροτήματα, (Ινστιτούτα Σπουδών, παραρτήματα ξένων Πανεπιστημίων, Κολέγια, κλπ), ενώ θα ενισχύσουν τις υφιστάμενες πιέσεις για την κατασκευή νέων αυτοκινητόδρομων στον Υμηττό, ανατρέποντας εκ των πραγμάτων το υπάρχον Ρυθμιστικό Σχέδιο Αττικής.

Συνοψίζοντας, ως προς τις Ζώνες Προστασίας, προτείνουμε:

- Ενιαία Ζώνη Α’ απόλυτης προστασίας του Υμηττού, συμπεριλαμβανομένης και της νότιας απόληξής του, στη Φασκομηλιά Βουλιαγμένης, που να περιλαμβάνει όλες τις εκτάσεις που περιλαμβάνει και το «Νατούρα» (εντός της

μώβ γραμμής)

- Δημιουργία Ζώνης Β’ υψηλής προστασίας, με αποκλειστική χρήση υπαίθριας αναψυχής, όπως ορίζεται από την ισχύουσα δασική νομοθεσία εξαιρουμένων των κέντρων πληροφόρησης και των ξύλινων λυόμενων οικημάτων, δυνατότητα γεωργικής χρήσης και μελισσοκομίας και ρητή απαγόρευση βόσκησης, χωρίς την δυνατότητα δόμησης εγκαταστάσεων εκπαίδευσης και έρευνας, καθώς και οποιωνδήποτε άλλων «κοινωφελών εγκαταστάσεων» υγείας, αθλητισμού, πολιτισμού κλπ.

- Οριοθέτηση Ζώνης Γ’ προστασίας αρχαιολογικών χώρων, και στα άλλα σημεία του Υμηττού όπου υπάρχουν αρχαιολογικοί χώροι και όχι μόνο στα προβλεπόμενα σημεία στο Κορωπί.

- Δημιουργία Ζώνης Δ1 και Δ2 (Μητροπολιτικά Πάρκα Γουδή και Ιλισίων) με ουσιαστικούς περιορισμούς στη δόμηση του χώρου και στις επιτρεπόμενες χρήσεις.

- Δημιουργία Ζώνης Ε με περιορισμένης έκτασης εγκαταστάσεις νεκροταφείων

και αποκατάσταση των παράνομων επεκτάσεων σε δασικούς χώρους.

Κλείνοντας, επισημαίνουμε ότι το υπό τροποποίηση Π.Δ για τον Υμηττό, όχι μόνο πρέπει να αποτελέσει «προπομπό και πρότυπο για την προστασία όλων των ορεινών όγκων της Αττικής», αλλά και βάση για το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αττικής που θα ακολουθήσει, καθώς και για οποιαδήποτε άλλη σχετική νομοθεσία.

Η «Διαδημοτική Συντονιστική Επιτροπή για τη Διάσωση του Υμηττού» θα παρακολουθεί την τήρηση της εφαρμογής των όποιων θετικών διατάξεων του Π.Δ και θα απαιτήσει την απομάκρυνση όλων των εγκαταστάσεων που δεν είναι συμβατές με την προστασία του ορεινού όγκου και με τις προβλεπόμενες χρήσεις, καθώς και την κατεδάφιση των αυθαίρετων κτισμάτων ,ώστε η προστασία του βουνού να μην παραμείνει μόνο στα χαρτιά, αλλά να συνεχίσει να αποτελεί πεδίο κοινωνικών διεκδικήσεων και κινητοποιήσεων.

Εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια

κάντε κλικ στην εικόνα για καλύτερη ποιότητα

της Χαράς Παπαϊωάννου

Κάθε φορά που συζητάμε ενεργειακά θέματα, θίγουμε τον πυρήνα του αναπτυξιακού μοντέλου, το οποίο αναπτύσσεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα τις τελευταίες δεκαετίες, δηλαδή πλήττουμε το μοντέλο εκείνο του άκρατου καταναλωτισμού, και της άναρχης ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και γενικότερα της ελεύθερης, ή καλύτερα, της ασύδοτης διαχείρισης των προϊόντων και των υπηρεσιών και όχι των ανθρώπων.

Τα προβλήματα που προκύπτουν από αυτό το μοντέλο ανάπτυξης εντείνονται κυρίως, γιατί οι πόλεις γιγαντώνονται, γιατί ο αστικός πληθυσμός αυξάνεται όλο και περισσότερο, άρα αυξάνονται και οι ενεργειακές ανάγκες, έχουμε αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, επιδείνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ενεργειακή εξάρτηση και ανασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, εντεινόμενη περιβαλλοντική κρίση και βεβαίως των κλιματικών αλλαγών. Το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης το επέλεξε δυστυχώς συνειδητά η Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες, προκειμένου να πετύχει ρυθμούς ανάπτυξης. Ένα μοντέλο real estate, μιας ανάπτυξης άναρχης, φθηνιάρικης και «βρώμικης», καμία σχέση με βιώσιμη ανάπτυξη.

Η ΕΕ έχει θέσει τους εξής στόχους για το 2020, 20% παραγωγή της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, 20% να επιτευχθεί από την εξοικονόμηση ενέργειας και το 20% στη μείωση των εκπομπών.

Ποια είναι, όμως, η κατάσταση που ισχύει στη χώρα μας; Η μεγαλύτερη ίσως ενεργειακή «μαύρη τρύπα» της Ελλάδας είναι τα κτίρια, τα οποία είναι υπεύθυνα για το 40% της ενέργειας που καταναλώνεται. Εδώ και χρόνια κάθε κτίριο θα έπρεπε να διαθέτει ενεργειακή ταυτότητα. Ήδη από το 1998 υπάρχει η σχετική οδηγία, η οποία δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε.

Από τις 4 Ιανουαρίου 2006 η χώρα μας έπρεπε να είχε εναρμονίσει την εθνική της νομοθεσία σύμφωνα με την 2002/91/ΕΚ Οδηγία. Θα έπρεπε δηλαδή να υλοποιεί συγκεκριμένα μέτρα μείωσης της ενεργειακής σπατάλης των κτιρίων με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, νέου τύπου θερμομονώσεις και βιοκλιματικές τεχνικές. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη γειτονική Ιταλία ήδη έχουν εκπαιδευτεί και λειτουργούν γι’ αυτό το σκοπό επτά χιλιάδες ενεργειακοί επιθεωρητές. Αντίστοιχος αριθμός ενεργειακών επιθεωρητών, για τη χώρα μας εκτός των περιβαλλοντικών λόγων ίσως να αντιμετώπιζε εν μέρει και το πρόβλημα της ανεργίας στη χώρα.

Μελέτη της «ICAP» υπολογίζει ότι μέσα σε 10 χρόνια είναι εφικτή, μόνο με τη χρήση παθητικών ηλιακών συστημάτων, εξοικονόμηση ενέργειας 10% από τον κτιριακό τομέα, ίση δηλαδή με 35.000.000 τόνους ισοδύναμου πετρελαίου.

Μια σειρά από ευρωπαϊκά προγράμματα για την ενεργειακή οχύρωση των δημοσίων κτιρίων με τα προηγούμενα ευρωπαϊκά πλαίσια πέρασαν εντελώς ανεκμετάλλευτα. Είναι απαραίτητο λοιπόν ένα εθνικό πρόγραμμα εξοικονόμησης ενέργειας σε δημόσια κτίρια με προσδιορισμό ανά έτος συγκεκριμένου αριθμού κτιρίων που θα προσαρμόζονται με νέες προδιαγραφές. Απαιτείται πλήρης εφαρμογή, ήδη έπρεπε να ισχύει, στις νέες οικοδομικές άδειες της οδηγίας της ΕΕ για την εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια. Και βέβαια ταχεία μετάβαση από το πετρέλαιο στο φυσικό αέριο, όπου αυτό είναι εφικτό.

Επιβάλλεται επίσης, η σύσταση οργανισμού πιστοποίησης βιοκλιματικών κτιρίων. Άμεσα φορολογικά κίνητρα για επέκταση της χρήσης φωτοβολταϊκών συστημάτων σε κτίρια, ώστε να κινηθεί επιτέλους ο μύλος που θα φέρει αποτέλεσμα και θα συνεγείρει και τον πολίτη.

Η εξοικονόμηση ενέργειας στον κτιριακό τομέα είναι άμεση προτεραιότητα για ενεργειακούς, περιβαλλοντικούς, αναπτυξιακούς και κοινωνικούς λόγους και συνεπώς θα πρέπει να υπάρξουν μέτρα ενίσχυσης των πολιτών προς αυτή την κατεύθυνση.

Πλέον βασική προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η θεσμοθέτηση και εφαρμογή του ΚΕΝΑΚ, ο οποίος μέσα σε δύο χρόνια θα βελτιωθεί σύμφωνα με τις επιταγές της νέας αναδιατυπωμένης Οδηγίας. Η αναδιατύπωση της 2002/91 βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο εξέλιξης, ειδικότερα μετά την συμφωνία που επετεύχθη στον τελευταίο Τρίλογο στις 17 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΚΕΝΑΚ θα πρέπει να στηριχθεί με έμμεσες επιδοτήσεις μέσω φορολογικών απαλλαγών και να επικαιροποιηθεί με ενεργειακούς συντελεστές που να βρίσκονται κοντά στα επίπεδα που μεγιστοποιείται το κέρδος από την εξοικονόμηση ενέργειας (cost-optimal level) κατ’ επιταγή της νέας Κοινοτικής Οδηγίας.

Οι απαραίτητοι πόροι θα μπορούσαν να διασφαλιστούν από μία αναθεώρηση του ΕΣΠΑ, ώστε να υπάρξει μεταφορά κονδυλίων. Θα πρέπει να εξευρεθούν πόροι από άλλα κοινοτικά προγράμματα.

Η εξοικονόμηση ενέργειας, που είναι ο σκοπός, δεν εξυπηρετείται βάζοντας περιορισμούς και έχοντας περιορισμένες δράσεις. Απαιτείται ένα Πρόγραμμα όπου προβλέπει τη συμμετοχή πολλών, αν όχι όλων, των πολιτών.

Καμιά φορά η Ελλάδα δεν κοιμάται τον ύπνο του δικαίου, απλώς κάποιοι την αφήνουν να κοιμάται. Ο ύπνος αυτός είναι σε βάρος του δημόσιου συμφέροντος και όταν αυτό το δημόσιο συμφέρον συνδέεται με θέματα υγείας, ποιότητας ζωής ή περιβάλλοντος, όταν αυτό το δημόσιο συμφέρον συνδέεται με το ίδιο το ξεπέρασμα της οικολογικής κρίσης που μαστίζει τον πλανήτη μας, τότε καταλαβαίνει κανείς ότι πρέπει να ξυπνήσουμε και να κινηθούμε με ταχύτατους ρυθμούς, που δυστυχώς το ΥΠΕΚΑ δεν έχει επιδείξει έως σήμερα.

Οικονομική κρίση και κλιματική αλλαγή

Της Χαράς Καφαντάρη, Γεωλόγου

Η νέα παγκόσμια καπιταλιστική οικονομική κρίση είναι πλέον γεγονός. Όσον δε αφορά τη χώρα μας, με τα πρόσφατα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης, με το φορολογικό νομοσχέδιο και τις «μεταρρυθμίσεις» του ασφαλιστικού συστήματος, που ανακοινώνονται, ετοιμάζονται και προωθούνται, γίνεται μια πρωτοφανής και βίαιη ανακατανομή εισοδημάτων υπέρ των λίγων και σε βάρος των ασθενέστερων οικονομικών στρωμάτων. Μέσα σε αυτή τη λαίλαπα της κρίσης, τα ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος, πρώτο θύμα της οικονομικής κρίσης , ίσως για μερικούς να φαντάζουν «ρομαντικά».

Ωστόσο η κλιματική αλλαγή είναι παρούσα, με σοβαρές συνέπειες, παράλληλα με την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Μια παγκόσμια κρίση που δεν είναι μόνον οικονομική, αλλά και οικολογική και επισιτιστική. Μια κρίση που δημιουργήθηκε κύρια από το μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθήθηκε, ένα μοντέλο υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου, υπερκατανάλωσης, με ταυτόχρονη καταλήστευση των φυσικών πόρων του πλανήτη. Είναι γεγονός ότι οι κοινωνίες μέχρι σήμερα βασίστηκαν και αναπτύχθηκαν με βάση την αξιωματική παραδοχή Ανάπτυξη = Ευημερία. Επί 200 και πλέον χρόνια, από την εποχή του Adam Smith ακόμη, το καπιταλιστικό σύστημα και το τ. κομμουνιστικό θεωρούσαν ότι ο κύριος στόχος, η πανάκεια για να δοθούν λύσεις στα πάντα, είναι η Ανάπτυξη, η Μεγέθυνση, οι υψηλοί δείκτες στην παραγωγή και την κατανάλωση.

Σήμερα, όμως, που διανύουμε την εποχή της κλιματικής αλλαγής αντιμετωπίζουμε τις ολέθριες συνέπειες αυτού του μοντέλου ανάπτυξης. Μοντέλου που η συνέχεια εφαρμογής του θα έχει αποτέλεσμα ακόμη και πολέμους με αφορμή τους φυσικούς πόρους (π.χ. νερό), κύματα περιβαλλοντικών προσφύγων να κατακλύζουν τον «ανεπτυγμένο» δυτικό κόσμο, παράλληλα με αγώνες των εργαζομένων για διασφάλιση εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων τους κ.ά.

Με βάση και τα παραπάνω είναι εμφανής πλέον η αλληλεξάρτηση, η «διαπλοκή» της οικονομίας με την κλιματική αλλαγή. Άλλωστε η αποτυχία της διεθνούς Συνδιάσκεψης της Κοπεγχάγης για το Κλίμα ανέδειξε αυτή την αλληλεξάρτηση μετά την άρνηση των «ισχυρών» χωρών να δεσμευτούν για λήψη συγκεκριμένων μέτρων (που συνεπάγονται και οικονομικά κόστη) για πολιτικές προστασίας του κλίματος του πλανήτη και την απροθυμία για οικονομική στήριξη των ασθενέστερων χωρών, που ήδη βιώνουν τις συνέπειες της αλλαγής του κλίματος.

Όσον αφορά την κοινωνία, είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να ευαισθητοποιείται σε οικολογικά ζητήματα. Ο ρόλος των ΜΜΕ με την προβολή οικολογικών ζητημάτων συνέβαλε καθοριστικά σε αυτή την ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και τα κόμματα, κύρια ο ΣΥΝ, που πρώτος πρόβαλε τα ζητήματα της οικολογίας σε πολιτικό επίπεδο.

Έτσι σήμερα φθάσαμε στο σημείο το «πράσινο» να ασκεί μια ιδιαίτερη έλξη (πράσινο προϊόν, πράσινη ανάπτυξη, πράσινες θέσεις εργασίας κ.λπ.). Με σημαία του την «πράσινη ανάπτυξη» το ΠΑΣΟΚ έγινε κυβέρνηση και σήμερα προβάλλει την «πράσινη ανάπτυξη» ως λύση για έξοδο από την οικονομική κρίση, κάτι που από μόνο του «ακούγεται» ενδιαφέρον.

Για μας, όμως, την αριστερά, αυτό που απαιτείται σήμερα είναι ένας ριζικός οικολογικός μετασχηματισμός της κοινωνίας και της οικονομίας. Η εφαρμογή ενός άλλου μοντέλου ανάπτυξης, συμβατού με το περιβάλλον και την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων του πλανήτη.

Για μας, την αριστερά, δεν αρκεί ένα προϊόν να είναι «πράσινο», διεκδικούμε πράσινες πολιτικές σε όλα τα στάδια της παραγωγής, κατανάλωσης, διανομής ενός προϊόντος. Δεν μπορούμε να πούμε ναι σε πολιτικές για πράσινες θέσεις εργασίας όταν η εργασία είναι ανασφάλιστη, εφαρμόζονται ελαστικές εργασιακές σχέσεις και υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων, δεν είναι ουσιαστικά πράσινο ένα προϊόν που η διανομή του γίνεται με μεθόδους που επιφέρουν σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε έναν νέο «πράσινο καπιταλισμό», που εντείνει, ειδικά την εποχή της κρίσης, την υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου.

Για μας, την αριστερά, το περιβάλλον δεν είναι μόνο μέρος των προτάσεών μας, αλλά γίνεται προσπάθεια η περιβαλλοντική διάσταση να διαπνέει κάθε πολιτική μας πρόταση και δράση.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια μέσα στο γκρίζο τοπίο των πολεοδομικών συγκροτημάτων αναπτύσσονται αντιστάσεις και κινήματα πόλης, που διεκδικούν ελεύθερους χώρους και πράσινο, προστασία των περιαστικών δασών και των υδάτινων πόρων, εφαρμογή άλλου ενεργειακού μοντέλου κ.ά.

Τα κινήματα αυτά συγκρούονται με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, που αντιμετωπίζουν το Περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους σαν εμπορεύματα προς εκμετάλλευση και πώληση και το μόνο που επιζητούν είναι την αύξηση των κερδών τους. Μέσα από αυτή τη σύγκρουση πολλές φορές τα κινήματα καταγράφουν και σημαντικές επιτυχίες.

Έτσι και το συνδικαλιστικό κίνημα, που σήμερα αγωνίζεται, με τα όποια εσωτερικά του προβλήματα, ενάντια στη συγκεκριμένη οικονομική πολιτική, ενάντια στο συγκεκριμένο πρόγραμμα σταθερότητας , οφείλει να εμπλουτίσει τις διεκδικήσεις του και με νέα αιτήματα, που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος.

Δεν αρκεί πλέον σήμερα η διεκδίκηση ενός καλύτερου μεροκάματου… ευρώ. Αιτήματα όπως αναπλάσεις, εφαρμογή βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας, ακόμη και αντισεισμική θωράκιση των μεγάλων πόλεων, διαχείριση φυσικών πόρων και δασών είναι ικανά να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας για εργατικό και επιστημονικό δυναμικό.

Σε όλα τα παραπάνω καλείται και η Τ.Α. α' και β' βαθμού να παίξει ουσιαστικό ρόλο. Ειδικά σήμερα, με το υπό συζήτηση και εφαρμογή σχέδιο «Καλλικράτης», όπου «φαίνεται» η Τ.Α. να αναλαμβάνει νέες αρμοδιότητες σχετικά με θέματα προστασίας του Περιβάλλοντος.

Τέλος οι τομείς της έρευνας και των νέων τεχνολογιών προσανατολισμένοι σε πεδία σχετικά με την αντιμετώπιση των συνεπειών από την υπερθέρμανση του πλανήτη και την προστασία και αποκατάσταση του περιβάλλοντος, μπορούν να δώσουν λύσεις. Λύσεις που μπορούν να οδηγήσουν στην αύξηση ή και στον πολλαπλασιασμό της απασχόλησης, παράλληλα με την εκτέλεση σημαντικών επενδύσεων. Έτσι, στη σημερινή φάση που διανύουμε, θα αποτελέσουν την αρχή μιας άλλης πολιτικής εξόδου από την κρίση.

ΝΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΑΣΙΚΗ ΓΗ

(Σχετικά με το Νομοσχέδιο

«Προστασία δασών και δασικών εκτάσεων Ν. Αττικής και Λοιπές Διατάξεις»)


Προστασία δασών και δασικών εκτάσεων

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, « με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου επιδιώκεται η αποτελεσματική προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων του Νομού Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Αυγούστου 2009…και λαμβάνεται πρόνοια για την άμεση κτηματογράφηση και σύνταξη δασικών χαρτών σε όποια περιοχή της χώρας πλήττεται από πυρκαγιά».

Είναι προφανές ότι το προς ψήφιση νομοσχέδιο επιδιώκει να προστατεύσει όχι το σύνολο των καμένων δασικών περιοχών της Αττικής ( Υμηττός, Πεντέλη, Πάνειο, Μάνδρα, Μαγούλα κ.α) και τις ήδη καμένες δασικές περιοχές στην υπόλοιπη χώρα (Ηλεία κλπ), αλλά επιδιώκει να προστατεύσει μόνο τις πρόσφατα καμένες περιοχές της Βορειοανατολικής Αττικής, συνολικής έκτασης 190.000 περίπου στρεμμάτων και τις μελλοντικά καμένες περιοχές της υπόλοιπης χώρας.

Καταπάτηση δημόσιας δασικής γής - αυθαίρετη δόμηση

Με το παρόν νομοσχέδιο επιδιώκεται η προστασία καμένων δασικών εκτάσεων από επίδοξους διεκδικητές ή πραγματικούς καταπατητές δημόσιας γης.

Έτσι, δεν προωθούνται ούτε λαμβάνονται συνολικά μέτρα πρόληψης, δασοπροστασίας,

διαχείρισης και αναδάσωσης δασικών εκτάσεων , αλλά προωθούνται μόνο μέτρα που αφορούν την αντιμετώπιση της «μάστιγας» της καταπάτησης δημόσιας δασικής γης και της αυθαίρετης δόμησης, την οποία εξέθρεψαν οι πολιτικές και οι νόμοι των μέχρι σήμερα κυβερνήσεων συμπεριλαμβανομένων και των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ.

Σύμφωνα με στοιχεία του Συλλόγου Συμβολαιογράφων Αθηνών – Πειραιώς, κινδυνεύουν από καταπατητές 3 εκατομμύρια στρέμματα δημόσιας γης στις εκτός σχεδίου περιοχές της χώρας (Ελευθεροτυπία 10.12.09). Πάνω από 400.000 οικογένειες

διεκδικούν δάση και δασικές εκτάσεις, ενώ υπολογίζεται ότι περισσότερα από 2.000.000 στρέμματα δασών και δασικών εκτάσεων έχουν καταπατηθεί από ιδιώτες και συνεταιρισμούς. ( Καθημερινή 29.3.09).

Δασικοί Χάρτες- Εθνικό Κτηματολόγιο

Ως γνωστόν, για την κατοχύρωση της δημόσιας δασικής γης είναι απαραίτητη η σύνταξη και η επικύρωση Δασικών Χαρτών και η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου.

«Η σύνταξη και κύρωση των δασικών χαρτών πρέπει να προηγείται της ολοκλήρωσης

της κτηματογράφησης κάθε περιοχής», δηλώνει ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.

Σύμφωνα με στοιχεία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος ( Δελτίο ΤΕΕ 2565 - 21/12/09), στα 15 χρόνια από την έναρξη σύνταξης του Εθνικού Κτηματολόγιου έχει ολοκληρωθεί μόνο το 17% του έργου, σε έκταση που αντιστοιχεί στο 6% της χώρας).

Στα 30 και πάνω χρόνια από την ψήφιση του θεσμικού πλαισίου «περί οριοθεσίας και προστασίας των δασικών εκτάσεων της χώρας» (Ν.248/76 και Ν.998/79), δεν έχει

τελεσίδικα οριοθετηθεί καμία δημόσια δασική έκταση, δεν έχουν κυρωθεί οι δασικοί χάρτες στο σύνολο της χώρας (με εξαίρεση το Άστρος και τα Δολιανά - Ελευθεροτυπία 10.12.09).

Αυτή η κατάσταση ανυπαρξίας Εθνικού Κτηματολογίου και Δασικών Χαρτών, δεν είναι βέβαια αποτέλεσμα της αδράνειας ή της ανεπάρκειας κάποιων διοικητικών υπηρεσιών, αλλά αποτελεί σαφή πολιτική επιλογή των μέχρι σήμερα κυβερνήσεων οι οποίες προωθούν συνειδητά όλα αυτά τα χρόνια ένα καθεστώς λεηλασίας της δημόσιας γης από κάθε είδους επιχειρηματικά, κερδοσκοπικά, μεγάλα ή μικρότερα ιδιωτικά συμφέροντα.

Το Κτηματολόγιο, ακόμη και σε όποιες περιοχές έχει συνταχθεί, δεν εξασφαλίζει την περιουσία του ελληνικού Δημοσίου, εφ’ όσον αυτή δεν δηλώνεται από τις αρμόδιες

υπηρεσίες οι οποίες οχυρώνονται νομικά πίσω από το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου, ότι δηλαδή κάθε εκτός σχεδίου έκταση στην Ελλάδα είναι δημόσια εκτός αν αποδειχτεί το αντίθετο. Όμως αυτή η επιλογή αποδεικνύεται ιδιαίτερα βολική για τους καταπατητές,

γιατί το Κτηματολόγιο δεν αποκαλύπτει τις συστηματικές καταπατήσεις που έγιναν στο παρελθόν και αφήνει περιθώρια νομιμοποίησης των καταπατήσεων μετά από μία δεκαετία. Έτσι το Εθνικό Κτηματολόγιο μετατρέπεται σε «εργαλείο» καταπατητών (Καθημερινή, 3.1.10)

Να κατοχυρωθεί η δημόσια δασική γη

Το προωθούμενο νομοσχέδιο δηλώνει την πρόθεση της σημερινής κυβέρνησης να ανατρέψει το αμαρτωλό παρελθόν του κομματικού της χώρου:

- καταργώντας τις απαράδεκτες και αντισυνταγματικές -σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας - διατάξεις του Ν. 3208/03 που προσδιορίζουν την έννοια του δάσους, επαναφέροντας ωστόσο το προηγούμενο, προτιμότερο μεν, αλλά ανεπαρκές καθεστώς.

- αναστέλλοντας την εκτός σχεδίου δόμηση - αλλά μόνο στην καμένη περιοχή του Αυγούστου 2009 της Β.Α Αττικής και όχι στις υπόλοιπες καμένες περιοχές της χώρας -

και επιτρέποντας ωστόσο την δόμηση κτισμάτων που διαθέτουν νομότυπες άδειες σε αναδασωτέες δασικές εκτάσεις της Β.Α Αττικής, στις οποίες δεν επιτρέπεται από το

άρθρο 117 του Συντάγματος η αλλαγή της χρήσης της γης.

- αναθέτοντας την σύνταξη των Δασικών Χαρτών στην ιδιωτικού χαρακτήρα εταιρία «ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α.Ε» και μέσω αυτής σε ιδιωτικά γραφεία, με απευθείας αναθέσεις,στο πλαίσιο των παρεκκλίσεων που επιτρέπει το άρθρο 10 του Ν.3316/05 για εξαιρετικές και επείγουσες περιπτώσεις.
Σύμφωνα με παλαιότερα αλλά και πρόσφατα δημοσιεύματα (Αδέσμευτος Τύπος 10.1.10), οι δημοσιονομικές δυσχέρειες της χώρας οδηγούν αναπόφευκτα στη λήψη μέτρων για τη μείωση του ελλείμματος, μεταξύ των οποίων και στη «νομιμοποίηση» καταπατημένων δημόσιων εκτάσεων, με στόχο την άμεση είσπραξη άνω του ενός δις ευρώ. Ακόμη, μέτρα όπως η αιφνιδιαστική αύξηση του φόρου γονικών παροχών και κληρονομιών, ίσως συνδέεται με τα αναμενόμενα έσοδα από την μεταβίβαση καταπατημένων δημόσιων - δασικών εκτάσεων. Εξ’ ού και η προσθήκη τροπολογίας στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο.



Μετά τα όσα αναφέρονται παραπάνω, θεωρώ ότι, παρά τα όποια θετικά μέτρα που προωθούνται αποσπασματικά με το εν λόγω νομοσχέδιο, επί του συνόλου παραμένει ανεπαρκές για την αντιμετώπιση του προβλήματος της καταπάτησης δημόσιας δασικής

γης και των συνολικών προβλημάτων χρήσεων γης που προκύπτουν, δεν προστατεύει αποτελεσματικά τα δάση και τις δημόσιες δασικές εκτάσεις ούτε της Αττικής ούτε βέβαια της χώρας.


Πάνος Τότσικας

μέλος της Διαδημοτικής Επιτροπής για τη διάσωση του Υμηττού

13.1.2010

Οι θέσεις του Τεχνικού ΕπιμελιτήριουΕλλάδας για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής

Η στροφή στην οικονομία των χαμηλών εκπομπών αποτελεί πρόκληση και ευκαιρία, καθώς θα οδηγήσει σε οικολογικές καινοτομίες και σε καθαρές νέες τεχνολογίες και προϊόντα, που θα αναζωογονήσουν και θα δώσουν συμβατή με το περιβάλλον διάσταση στην οικονομία[1], δημιουργώντας νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας[2]. Η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών προϋποθέτει: αλλαγή προτεραιοτήτων, εκσυγχρονισμό και εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, υιοθέτηση χρηματοδοτικών και διοικητικών εργαλείων και αλλαγή νοοτροπίας.

Αυτή είναι συνοπτικά η άποψη του ΤΕΕ αναφορικά με τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής και την ανάγκη λήψης μέτρων και στη χώρα μας.

Το ΤΕΕ, με αφορμή τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης, κατέγραψε τις θέσεις και προτάσεις του σε ένα 12σέλιδο κείμενο, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα, παράγει το 2 τοις χιλίοις (2 %_ο) των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ότι στο επόμενο διάστημα η χώρα μας θα πρέπει να επεξεργασθεί πολιτικές σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή – τα οποία κατ’ ουσίαν εμπεριέχουν όλα τα περιβαλλοντικά θέματα που ούτως ή άλλως πρέπει να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά. Ταυτόχρονα πρέπει να τηρηθούν οι υποχρεώσεις της χώρας έναντι του πλαισίου μέτρων της Ε.Ε. για την Ενέργεια και την Κλιματική αλλαγή που είναι:

· Μείωση κατά 20% των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2020, συγκριτικά με τα επίπεδα εκπομπών του 1990.

· Το 18% της ενέργειας μέχρι το 2020 να προέρχεται από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

· Εξοικονόμηση ενέργειας κατά 20% έως το 2020.

· Τα καύσιμα των μεταφορών να περιλαμβάνουν βιοκαύσιμα σε ποσοστό 10%. Η καλλιέργεια των βιοκαυσίμων πρέπει να γίνεται υπό όρους περιβαλλοντικής συμβατότητας και αποτροπής επιπτώσεων στην παραγωγή τροφίμων.

Μεταξύ άλλων, στο κείμενο των θέσεων του ΤΕΕ για την Κλιματική Αλλαγή, αναφέρονται τα εξής:

1. Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

Ένα ιδιαίτερα κρίσιμο κεφάλαιο στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής που συνδέεται άμεσα με τον τεχνικό κόσμο είναι τα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων. Αυτά αφορούν μεταξύ άλλων:

· στην εκπόνηση χωροταξικών σχεδίων που θα συνεκτιμούν τις κλιματικές εξελίξεις,

· στην αποτελεσματικότερη διαχείριση και χρήση των υδατικών πόρων,

· στην προσαρμογή των προδιαγραφών κατασκευής έργων υποδομής, ώστε να είναι ανθεκτικά στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες,

· στην κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων και ανύψωση αναχωμάτων για την προστασία από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας,

· στην ανάπτυξη δασικών ειδών και δασοκομικών πρακτικών λιγότερο ευάλωτων στις αλλαγές του κλίματος κ.ά.

2. Η πολιτική προστασία

Λόγω της αβεβαιότητας της εκδήλωσης της κλιματικής αλλαγής, προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί από το κράτος στην οργάνωση της ετοιμότητας, επέμβασης και αποκατάστασης. Προς τούτο είναι σκόπιμο αναπτυχθούν εργαλεία, όπως:

· η ανάπτυξη μεθόδων και μοντέλων για την εκτίμηση και πρόβλεψη των κινδύνων,

· η εκτίμηση των επιπτώσεων στην υγεία και των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων,

· η χαρτογράφηση των ευάλωτων περιοχών με κριτήριο τα είδη των επιπτώσεων,

· η δορυφορική και επίγεια παρατήρηση για την υποστήριξη τεχνολογιών διαχείρισης κινδύνου.

· Η προστασία περιοχών της χώρας μας όπου αναμένεται να πληγούν από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Το Παρατηρητήριο Ανασυγκρότησης των πυρόπληκτων περιοχών του ΤΕΕ έχει προτείνει και η πρόταση αυτή είχε και την αποδοχή και υποστήριξη του Προέδρου της Δημοκρατίας, την δημιουργία ενός Εθνικού – Ενιαίου Φορέα Αποκατάστασης και Ανασυγκρότησης από φυσικές καταστροφές. Ο Φορέας αυτός θα έχει ως στόχο τόσο την πρόληψη, όσο και την αποτελεσματική αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον, θα μεριμνά για τη σύνταξη αντίστοιχων προγραμμάτων και θα συνεργάζεται και θα κινητοποιεί τους επί μέρους φορείς και υπηρεσίες της Κεντρικής Διοίκησης, της Περιφέρειας και της Αυτοδιοίκησης για την υλοποίησή τους.

3. Τομείς παρέμβασης

Ενέργεια[3]

Στον τομέα της ενέργειας, εκτός από την παραγωγή χαμηλότερης ισχύος που απαιτείται λόγω της εξοικονόμησης ηλεκτρισμού στη βιομηχανία και στις κατασκευές, οι βραχυπρόθεσμες μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μπορούν να επιτευχθούν κυρίως μέσω της αντικατάστασης των τεχνολογιών υψηλού άνθρακα με περισσότερη παράκτια αιολική ενέργεια, βιομάζα και γεωθερμική ενέργεια (ΑΠΕ). Η υποστήριξη πρέπει να γίνει από νέα έξυπνα δίκτυα ηλεκτρισμού και ενεργειακά συστήματα τα οποία θα μεγιστοποιούν την ικανότητα χρήσης ενέργειας από τον άνεμο και τα φωτοβολταϊκά. Στη χώρα μας η προώθηση των ΑΠΕ πρέπει να συνοδευθεί με ενημέρωση των πολιτών.

Βιομηχανία

Στο βιομηχανικό τομέα μπορεί να επιτευχθεί εξοικονόμηση ενέργειας της τάξης του 25% μέσω της διαδικασίας βελτιστοποίησης του συστήματος ψύξης, άντλησης, εξαερισμού και συμπιεσμένου αέρα που ήδη διατίθεται στην αγορά. Η εξοικονόμηση θερμότητας προέρχεται από τη μετάδοση των διαθέσιμων τεχνολογιών, όπως την εισαγωγή ενζύμων, ανάκτηση θερμότητας, μόνωση, και επαρκή εξάτμιση.

Κτήρια

Ο κτηριακός τομέας ευθύνεται για το 40% της κατανάλωσης ενέργειας. Επείγει η θέσπιση του ΚΕΝΑΚ, ενώ το Σώμα ενεργειακών Επιθεωρητών πρέπει να στελεχωθεί και να λειτουργήσει άμεσα. Πρόσθετα θα πρέπει να υπάρξει ένας άλλος σχεδιασμός στα κτήριά μας, που θα δίνει έμφαση στην Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική, σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία όλων, να προάγουμε το σχεδιασμό του χώρου, του πράσινου, των κατάλληλων υλικών στο αστικό και περιαστικό περιβάλλον.

Μεταφορές

Τα υβριδικά οχήματα, και η εισαγωγή βιοκαυσίμων χαμηλού άνθρακα επιτρέπουν την άμεση εξοικονόμηση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Επίσης, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα συνδράμουν στην μείωση εκπομπών και έχουν ενεργειακή απόδοση της τάξης του 90% σε σύγκριση με το 20-30% των βενζινοκίνητων μηχανών και με το 30-40% των κυψελών καυσίμου, των υβριδικών οχημάτων και των ντιζελοκίνητων μηχανών. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι εξελιγμένες μπαταρίες τους καθιστούν δυνατή την αμφίδρομη ροή ενέργειας από το ηλεκτρικό δίκτυο στο αυτοκίνητο και από το αυτοκίνητο στο δίκτυο.

Μεταφορικές υποδομές

Στη χώρα μας, η προσαρμογή των υφιστάμενων μεταφορικών υποδομών στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες, με ταυτόχρονη διασφάλιση της συνεχούς και ασφαλούς λειτουργίας τους, θα απαιτήσει σημαντικές συμπληρωματικές επενδύσεις. Οι νέες υποδομές μεταφορών και τα αντίστοιχα μεταφορικά μέσα θα πρέπει να σχεδιάζονται εξαρχής έτσι ώστε να είναι θωρακισμένα έναντι του κλίματος. Σε έναν ορθό σχεδιασμό, όπου συμπεριλαμβάνονται οι χωρικές πτυχές όπως η χωροθέτηση, θα πρέπει να συνεκτιμώνται οι μελλοντικές κλιματικές συνθήκες.

Ειδικότερα στον τομέα των μεταφορών, η έμφαση πρέπει να δοθεί για την βελτίωση των υποδομών, την χρήση βιοκαυσίμων που παράγονται με τρόπο φιλικό προς το περιβάλλον, την ενεργειακή σήμανση των οχημάτων, την παροχή κινήτρων για τη χρήση ηλεκτρικών ή υβριδικών οχημάτων και την βελτίωση των μέσων σταθερής τροχιάς, αλλά και γενικά των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, σε όλη την επικράτεια, την ενίσχυση της απόσυρσης των παλαιών και ρυπογόνων αυτοκινήτων και την παροχή κινήτρων για την αντικατάστασή τους με λιγότερο ρυπογόνα.

Ο σιδηρόδρομος

Το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας θα πρέπει να μπορεί να ανταγωνιστεί τις αεροπορικές μεταφορές μικρών αποστάσεων. Το ίδιο ισχύει για τα νέα καθώς και τα υπάρχοντα πλοία και τα αεροσκάφη που θα κινούνται με καύσιμα χαμηλού άνθρακα. Το σιδηροδρομικό δίκτυο μπορεί να αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό που να υποκαταστήσει το αυτοκίνητο.

Ιδιωτικές και δημόσιες μεταφορές

Η αστική δομή επηρεάζει σημαντικά την οδική κυκλοφορία, όσον αφορά στην ανάγκη για ενέργεια και κατανάλωση ενέργειας. Η χωροταξία ορίζει σε μεγάλο βαθμό τον όγκο και τις ανάγκες της οδικής κυκλοφορίας. Οι νέες περιοχές κατοικίας θα έπρεπε να συγκεντρωθούν γύρω από σιδηροδρομικούς σταθμούς. Οι δημόσιες μεταφορές πρέπει να προωθηθούν μέσω της επένδυσης σε αυτοματοποιημένο σιδηροδρομικό δίκτυο, κυρίως στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. Προκειμένου να μειωθούν οι μεταφορές από και προς την εργασία μπορεί να εφαρμοσθούν οι υπηρεσίες ΤΠΕ (Τεχνολογιών, Πληροφορικής και Επικοινωνιών).

Ναυτιλία και αεροπορία

Και οι δύο τομείς δεν υφίστανται περιορισμούς όσον αφορά στις εκπομπές, άρα είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν κίνητρα και μια παγκόσμια πολιτική. Η αεροπορική βιομηχανία μπορεί να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση μέσω της χρήσης βελτιωμένων μηχανών και τεχνολογίας ατράκτου. Επίσης, μέσω ανασχεδιασμένων αεροπορικών διαδρομών προκειμένου να μειωθούν οι μακρινές αποστάσεις και έτσι να μειωθούν και τα καύσιμα για τη μεταφορά των φορτίων. Η επιθυμητή λύση είναι η αντικατάσταση των κοντινών αεροπορικών διαδρομών με το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας.

Ενεργειακή αποδοτικότητα

Για την βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας απαιτείται μείωση της εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από το πετρέλαιο, καθώς και αύξηση της χρήσης των εναλλακτικών μορφών ενέργειας και καυσίμων. Μια εκστρατεία δημόσιας ενημέρωσης για την εξοικονόμηση ενέργειας και την αποδοτικότητα θα επαυξήσει περαιτέρω τα μέτρα της πολιτικής ενεργειακής αποδοτικότητας και θα αποτελέσει ένα μακροπρόθεσμο εργαλείο για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε σχέση με την κατανάλωση ενέργειας στην Ελλάδα. Η προώθηση πολιτικών για την επίτευξη της ενεργειακής αποδοτικότητας και εξοικονόμησης ενέργειας πρέπει να γίνει στους τομείς των μεταφορών, της βιομηχανίας, των κατοικιών και των υπηρεσιών, με ιδιαίτερη έμφαση στην αυξανόμενη αποδοτικότητα στη τελική χρήση ενέργειας και στην υποκατάσταση καυσίμων με φυσικό αέριο ή την χρήση ΑΠΕ ή και εναλλακτικών καυσίμων.

Η διάθεση των απορριμμάτων και ο αγροτικός τομέας

Έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την παραγωγή CH₄[4]. Η ορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων και η προώθηση της ανακύκλωσης είναι σημαντικοί παράγοντες. Και εδώ χρειάζεται ενημέρωση του πολίτη και κίνητρα.

Η βιομηχανία

Το μερίδιο ευθύνης της βιομηχανίας εντοπίζεται στις εκπομπές CO₂, καθώς και στις εκπομπές φθοριούχων ενώσεων. Στη χώρα μας η προσαρμογή των εγκαταστάσεων των πλέον ρυπογόνων βιομηχανικών κλάδων στις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, με στόχο τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων και την εξοικονόμηση ενέργειας είναι αδήριτη ανάγκη. Μόνο για το 1/3 των βιομηχανιών έχουν εκδοθεί οι σχετικές αποφάσεις και η χώρα παραπέμπεται στο ΔΕΚ για καθυστέρηση στην εφαρμογή της οδηγία IPPC για τον ολοκληρωμένο έλεγχο της ρύπανσης από την βιομηχανία.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση

Είναι αναγκαία η εκπόνηση και εφαρμογή επιχειρησιακών σχεδίων αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, καθώς και η επικαιροποίηση του Εθνικού Σχεδίου αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης για τον έλεγχο των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές και την βιομηχανία. Στόχος η επιτάχυνση της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα και αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας.

Τουρισμός

Είναι αναγκαία η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των ανθρώπων του τουριστικού τομέα και η περιβαλλοντική πιστοποίηση των τουριστικών υπηρεσιών που περιλαμβάνει μέτρα όπως:

· Προσαρμογή των τουριστικών δραστηριοτήτων στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες.

· Μείωση των εκπομπών ΑΦΘ που προέρχονται κυρίως από τις μεταφορές και από τις τουριστικές δραστηριότητες.

· Προαγωγή επενδύσεων σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας στον τουρισμό καθώς και χρήσης ΑΠΕ, έτσι ώστε να μειωθεί το ενεργειακό αποτύπωμα της τουριστικής δραστηριότητας.

· Περιβαλλοντική πιστοποίηση των τουριστικών υπηρεσιών.

Υδατικοί πόροι

Η Οδηγία πλαίσιο (2000/60) για τα ύδατα παρέχει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων, δεν αφορά όμως άμεσα την αλλαγή του κλίματος. Μέσα από την εφαρμογή της οδηγίας θα πρέπει να δημιουργηθούν ισχυρά κίνητρα για τη μείωση της κατανάλωσης νερού και την ορθολογικότερη χρήση του. Η εφαρμογή της καθυστερεί σε αρκετά κρίσιμα θέματα για τα οποία η χώρα έχει παραπεμφθεί στο ΔΕΚ[5]. Αναγκαίες δράσεις στον τομέα του νερού

· Δημιουργία εθνικής βάσης υδατικών δεδομένων.

· Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών και κυρίως των γεωργών για την ανάγκη εξοικονόμησης νερού.

· Ενεργοποίηση της διαβούλευσης όπως αυτή προβλέπεται από το άρθρο 14 της Οδηγίας 2000/60 για την εφαρμογή της.

· Περιορισμός των απωλειών νερού από τα δίκτυα ύδρευσης καθώς αυτές φθάνουν ακόμα και το 40% του καταναλισκόμενου νερού.

· Μέτρα για την λειψυδρία με την διαχείριση της ζήτησης.

· Επαναχρησιμοποίηση του νερού στη βιομηχανία.

· Ενίσχυση της υδατικής έρευνας.

Ερημοποίηση

H ερημοποίηση θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή της Μεσογείου. Μεταξύ των χωρών που απειλούνται με ερημοποίηση είναι και η Ελλάδα.[6] Εκτιμάται ότι το 35% του ελλαδικού χώρου αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο ερημοποίησης. Η ανάσχεση των αιτίων που οδηγούν στις πιο πάνω καταστάσεις απαιτούν την εφαρμογή μιας στιβαρής και αποφασιστικής πολιτικής από το κράτος η οποία να συμβάλει στην αναστροφή της διαδικασίας ερημοποίησης στη χώρα μας και την εξ αυτής επιδείνωση των υδρικών συνθηκών με την συνεπαγόμενη λειψυδρία.

Ουσιαστική διαβούλευση

Θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια, ώστε η συμμετοχή σε ένα διάλογο για τον σχεδιασμό αντιμετώπισης των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή να είναι η ευρύτερη δυνατή με την συμβολή όλων των παραγωγικών δυνάμεων, των επιχειρήσεων, των εργαζομένων, των φορέων της αυτοδιοίκησης, των πολιτών γενικότερα, καθώς και του δημόσιου τομέα και της κρατικής διοίκησης. Στο πλαίσιο ενός τέτοιου διαλόγου θα ήταν δυνατόν να προωθηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού στα θέματα της κλιματικής αλλαγής, αλλά να ανταλλαγούν απόψεις και να δοθούν συμβουλές για συνολικές, συντονισμένες στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων αναδιάρθρώσεων και συνοδευτικών μέτρων.

Ανάπτυξη στρατηγικών εφαρμογής

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην εξέταση και αντιμετώπιση των επιπτώσεων στην απασχόληση, αλλά και στις επιπτώσεις στα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα της κοινωνίας τα οποία είναι και τα πλέον ευάλωτα στις αλλαγές.. Ειδικότερα, θα πρέπει:

(α) να αναλυθεί η κοινωνική πτυχή της κλιματικής αλλαγής, να μελετηθούν και να εξειδικευθούν οι επιπτώσεις των πολιτικών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στην απασχόληση,

(β) να ληφθούν μέτρα για τη δημιουργία απασχόλησης προς αντιστάθμιση των θέσεων εργασίας που χάνονται στο πλαίσιο της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και

(γ) να μελετηθούν επιτυχημένες πρακτικές που έχουν εφαρμοσθεί σε άλλες χώρες.

Όλες οι παραπάνω δράσεις θα πρέπει να διαρθρώνονται τόσο σε εθνικό, όσο και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

---

[1] «Πράσινη οικονομία»

[2] Ενδεικτικοί τομείς όπου δημιουργούνται θέσεις εργασίας και σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος είναι: η διαχείριση των αποβλήτων, η πρόληψη και ο έλεγχος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η ανακύκλωση, η ενέργεια (εξοικονόμηση ενέργειας, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), η διατήρηση της βιοποικιλότητας και του φυσικού περιβάλλοντος, η ανάπλαση των αστικών περιοχών, η βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, ο οικοτουρισμός, οι καθαρές τεχνολογίες, οι μεταφορές, οι καινοτόμοι τρόποι παραγωγής και παροχής υπηρεσιών κ.ά.

[3] Future Climate Engineering Solutions, Joint Report, World Federation of Engineers Organizations

[4] Το CH₄ είναι 21 φορές ισχυρότερο από το CO2 αναφορικά μ ετην συμβολή του στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

[5] Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

[6] UNEP, 1992, Imeson and Emmer, 1992