Περιφερειακές εκλογές και περιβαλλοντικά μέτωπα

Της Χαράς ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ*

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές πλησιάζουν. Εκλογές που γίνονται στη σκιά του Μνημονίου και των αντιλαϊκών μέτρων της κυβέρνησης - ΔΝΤ - Ε.Ε. Ο πολιτικός χαρακτήρας αυτής της εκλογικής μάχης είναι σαφής και αδιαμφισβήτητος. Απαιτείται η κοινωνία με την ψήφο της να αρθρώσει ένα ισχυρό ΟΧΙ στα αντιλαϊκά μέτρα, ένα ΟΧΙ στην κατεδάφιση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης, ένα ΟΧΙ στη διάλυση της κοινωνίας, ένα δυνατό ΟΧΙ στον «Καλλικράτη», που αποτελεί εφαρμογή δεσμεύσεων, που απορρέουν από το Μνημόνιο.

Ο πολιτικός χαρακτήρας αυτής της μάχης είναι πιο έντονος στις Περιφερειακές Εκλογές, σε σχέση με τις εκλογές στους Δήμους. Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον αυτοδιοικητικό χαρακτήρα αυτών των εκλογών. Άλλωστε, σαν αριστερά διαθέτουμε σοβαρή εμπειρία και παράδοση στην Αυτοδιοίκηση εδώ και χρόνια.

Η αιρετή Περιφέρεια ήταν και είναι πάγιο αίτημα της αριστεράς και του αυτοδιοικητικού κινήματος. Αιρετή Περιφέρεια ναι, αλλά και αιρετός περιφερειάρχης, που εκλέγεται από το Περιφερειακό Συμβούλιο. Με τον "Καλλικράτη" όμως ενισχύεται ο ρόλος του «ενός», δηλαδή του περιφερειάρχη, σε βάρος του συλλογικού οργάνου, του Περιφερειακού Συμβουλίου. Σε επίπεδο νομού, δεν προβλέπεται συλλογικό όργανο (όπως προβλέπεται στους Δήμους), γεγονός που καθιστά και τον αντιπεριφερειάρχη, σχεδόν, ανεξέλεγκτο στη δράση του.

Στην Περιφέρεια μεταφέρονται πλήθος αρμοδιοτήτων (κυρίως αρμοδιότητες που είχαν οι καταργούμενες σήμερα Νομαρχίες). Πολλές από τις αρμοδιότητες αυτές είναι διαχειριστικού χαρακτήρα, αλλά και πολλές είναι σημαντικές. Βέβαια και άλλες αρμοδιότητες θα μεταφερθούν σταδιακά στο μέλλον, όπως π.χ. οι αρμοδιότητες που αφορούν την υγεία (ΔΥΠΕ), οι οποίες θα μεταβιβασθούν με Προεδρικό Διάταγμα μέσα σε μία διετία στις Περιφέρειες. Σημαντικό όμως πρόβλημα θα δημιουργηθεί με την εκ παραλλήλου άσκηση αρμοδιοτήτων των αποκεντρωμένων κρατικών διοικήσεων και των αιρετών Περιφερειών, με συνέπεια αλληλοεπικαλύψεις και ασάφειες ως προς τον ρόλο τους.

Πρέπει να αναφέρουμε ειδικά το άρθρο 188 του "Καλλικράτη", όπου θεσπίζεται η υποχρέωση της Πολιτείας να ζητεί τη γνώμη της Περιφέρειας σε θέματα αειφόρου ανάπτυξης, ρυθμιστικών ή χωροταξικών - πολεοδομικών σχεδίων και αποφάσεων χωροθέτησης εγκαταστάσεων, χωρίς να υπάρχει η υποχρέωση της σύμφωνης γνώμης της Περιφέρειας για την αποδοχή και υλοποίηση. Αν και η Περιφέρεια είναι αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη, τελικά η κρατική διοίκηση μπορεί να ανατρέψει τον προγραμματισμό και την υλοποίηση του περιφερειακού σχεδιασμού.

Από τα πιο σημαντικά ζητήματα που θα διαχειρισθούν οι Περιφέρειες είναι τα περιβαλλοντικά, η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, καθώς και ζητήματα αναβάθμισης της ποιότητας ζωής. Ενέργεια και πολιτικές εξοικονόμησης, χωροθέτηση ΑΠΕ, διαχείριση και προστασία υδάτινων πόρων, αντιμετώπιση φαινομένων ερημοποίησης και διάβρωσης εδαφών σε πολλές περιοχές, ανακύκλωση και ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων και απορριμμάτων, καθώς και η προστασία των ορεινών όγκων και του τοπίου, απαιτούν αντιμετώπιση συνολική και υπεύθυνη. Τα τοπικά κινήματα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι ενώσεις πολιτών που δραστηριοποιούνται για τα μεγάλα αυτά ζητήματα καλούνται να παίξουν καθοριστικό και σημαντικό ρόλο. Η διαμόρφωση της αυτοδιοικητικής πρότασης της αριστεράς σε επίπεδο Περιφέρειας οφείλει να έχει λάβει σοβαρά υπόψη τις θέσεις τους.

Ειδικά η αιρετή Περιφέρεια της Αττικής, που αριθμεί πάνω από 2.808.000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους (ΥΠΕΣ, εκλογές 2009), σήμερα «βουλιάζει» στα μεγάλα προβλήματά της, που είναι κοινωνικά, οικονομικά, παράλληλα με τη συνεχή περιβαλλοντική υποβάθμιση. Ουσιαστικά η Αθήνα, η πρωτεύουσα, δεν μπορεί να κυβερνηθεί, χαρακτηρίζεται από πολυκερματισμό, αλληλοεπικαλύψεις υπηρεσιών, που δεν έχουν καμιά σχέση με την αποτελεσματικότητα και την κάλυψη των αναγκών του πολίτη.

Πολλά όμως είναι και τα ανοιχτά περιβαλλοντικά μέτωπα στην Αττική.

Η προστασία και διαχείριση των ορεινών όγκων και του δασικού οικοσυστήματος, η προστασία της βιοποικιλότητας, το ανοιχτό μέτωπο του Υμηττού και του νέου Π.Δ. (που κατά δήλωση της αρμόδιας υπουργού θα αποτελέσει «πρότυπο» και για τους άλλους ορεινούς όγκους - Ποικίλον, Πεντέλη, Πάρνηθα).

Το μέτωπο της Παραλίας και η ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα για όλους (πρωτοπόρος στον αγώνα για ελεύθερες παραλίες ο Δήμος Ελληνικού).

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα που κάνει την ατμόσφαιρα ασφυκτική, με τις αυξημένες συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων και όζοντος, καθώς και η ανάγκη για αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, που επιβαρύνεται από την έντονη ηχορύπανση και την ιονίζουσα ακτινοβολία.

Η έλλειψη ελεύθερων χώρων, μικρών και μεγάλων, και πνευμόνων πρασίνου μέσα στον οικιστικό ιστό (ανοιχτό το θέμα του Ελαιώνα, του Πάρκου Γουδή, του Πάρκου Τρίτση, η απομάκρυνση των στρατοπέδων και η μετατροπή τους σε χώρους πρασίνου).

Η ολοκληρωμένη διαχείριση απορριμμάτων, η προώθηση της ανακύκλωσης, η ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού του τομέα, πέρα από τοπικισμούς και μακριά από εξυπηρέτηση συμφερόντων, παράλληλα με την ανάγκη ολοκληρωμένης διαχείρισης επικίνδυνων, τοξικών και μολυσματικών αποβλήτων.

Η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση είναι ένα πεδίο όπου η Αριστερά μπορεί να προβάλει όλη την πολιτική της και σε κοινωνικό και σε περιβαλλοντικό επίπεδο. Να δώσει ένα όραμα ανάπτυξης στις τοπικές κοινωνίες, μακριά από στείρους και αδιέξοδους τοπικισμούς και μικροσυμφέροντα. Την εποχή της κλιματικής αλλαγής που διανύουμε, παράλληλα με την οικονομική κρίση, οφείλουμε να αποτρέψουμε να γίνει το Περιβάλλον το πρώτο θύμα αυτής της κρίσης.

Η αριστερά προσέρχεται στις περιφερειακές εκλογές με συγκριτικά πλεονεκτήματα, αρκεί να προβάλει τις θέσεις και τις προτάσεις της, για μια ολοκληρωμένη περιφερειακή πολιτική, έγκαιρα και πειστικά. Η περιβαλλοντική πρότασή μας για την αιρετή Περιφέρεια πρέπει να έχει μια στρατηγική σχεδιασμού και ανάπτυξης, για τη βιώσιμη σχέση πόλης-ανθρώπου.

Ωστόσο, παράλληλα με την ανάδειξη των περιβαλλοντικών προβλημάτων και λύσεων, η αριστερά οφείλει να προβάλει και την πολιτική αντιμετώπισης της κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, ενάντια στην πολιτική της κυβέρνησης -ΔΝΤ-Ε.Ε., αποφεύγοντας τα στείρα καταγγελτικά στερεότυπα.

* Η Χαρά Καφαντάρη είναι γεωλόγος

Η έκρηξη ηφαιστείου στην Ισλανδία (15-4-10)

Η ζέστη τρέλανε τη φύση

Πρόωρη ανθοφορία στα δένδρα που ξεγελάστηκαν από τον ήπιο χειμώνα

Ελιές ανθίζουν μήνες πριν από την ώρα τους, κάμπιες κάνουν σειρές στα πεύκα πριν καλά καλά μπει η άνοιξη, διπλάσιος από τον συνηθισμένο πληθυσμός πελαργών παραμένει στην Ελλάδα και δεν μεταναστεύει στην Αφρική για να ξεχειμωνιάσει. Κι αυτές είναι μόνο μερικές από τις αρρυθμίες της φύσης λόγω της ζέστης φέτος τον χειμώνα, σύμφωνα με τους ειδικούς.

«Από παρατηρήσεις εδώ στην Αττική προκύπτει ότι η ανθοφορία σε μερικά κυπαρίσσια έλαβε χώρα 2 έως 4 εβδομάδες νωρίτερα, ενώ κανονικά αναμενόταν από τις 21 Μαρτίου, δηλαδή μετά τον ερχομό της άνοιξης. Πρόκειται για τοπικό φαινόμενο καθώς οι παρατηρήσεις αυτές έγιναν μόνο στην Πεντέλη, όμως είναι αντιπροσωπευτικό της κατάστασης. Ακόμα βλέπουμε ότι στην Αττική και στην Εύβοια αρκετά αγριολούλουδα, βολβώδη και μη, έχουν ήδη ανθίσει ενώ και αυτά τα περιμέναμε μετά την έναρξη της άνοιξης. Επιπλέον βλέπουμε ότι οι κάμπιες έχουν έντονη παρουσία στα πεύκα τρεις εβδομάδες με έναν μήνα νωρίτερα απ΄ ό,τι συνήθως. Όλες αυτές οι περιπτώσεις συνδέονται με το γεγονός ότι ο χειμώνας ήταν ιδιαίτερα ήπιος- τόσο που η φύση μπερδεύτηκε», εξηγεί στα «ΝΕΑ» η υπεύθυνη Δασικών Προγραμμάτων του WWF Ελλάς Δρ Εύη Κορακάκη.

Οι αυξημένες θερμοκρασίες των τελευταίων ημερών προκάλεσαν την πρόωρη ανθοφορία ελαιοδέντρων σε διάφορα σημεία της Κρήτης, γεγονός που όπως εκτιμάται, μπορεί να προκαλέσει τελικά προβλήματα στην παραγωγή. Τα δέντρα ξεγελάστηκαν από την υψηλή θερμοκρασία και άνθισαν πρόωρα. Υπάρχει κίνδυνος σοβαρός τα τμήματα των δέντρων που άνθισαν πρόωρα να μη δέσουν τελικά καρπούς, και έτσι η παραγωγή να μειωθεί », λέει ο κ. Σταύρος Σταρουλάκης παραγωγός από τα Πλακάλωνα Χανίων. Ο γεωπόνος κ. Μιχάλης Σκουντριδάκης τονίζει από την πλευρά του πως «εάν θα έχουμε ζημιά ή όχι, εξαρτάται από την έκταση της πρόωρης ανθοφορίας». Ξέμειναν και οι πελαργοί
Οι «αρρυθμίες» της φύσης δεν περιορίζονται στις ελιές της Κρήτης, στα κυπαρίσσια, στις κάμπιες και τα αγριολούλουδα της Αττικής. Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο κ. Θάνος Καστρίτης, υπεύθυνος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας για τις σημαντικές περιοχές για τα πτηνά και τα προστατευόμενα είδη, φέτος παρατηρήθηκε ότι πολλοί περισσότεροι πελαργοί και μαυροπελαργοί διαχείμασαν στη χώρα απ΄ ό,τι συνήθως. Και αυτό σχετίζεται με τον ήπιο χειμώνα: «Ενώ τα προηγούμενα χρόνια βρίσκαμε το πολύ έναν στην Κεντρική Ελλάδα και ελάχιστους στην Πελοπόννησο, φέτος τον χειμώνα καταγράφηκε η παρουσία 27 πελαργών στην Λίμνη Κάρλα. Τα ίδια ισχύουν και για τους μαυροπελαργούς που θεωρούνται σπανιότεροι».

Πέταγαν πεταλούδες χειμωνιάτικα

«ΕΙΝΑΙ ιδιαίτερα πιθανό φέτος λόγω του ήπιου χειμώνα και των λίγων χιονοπτώσεων να μην παρατηρήθηκαν μεγάλες μετακινήσεις στα είδη εκείνα που μεταβαίνουν από μεγαλύτερα υψόμετρα σε χαμηλότερα για να διαχειμάσουν.

Σε αυτά περιλαμβάνονται ζαρκάδια, αγριόγιδα, λαγοί και άλλα», λέει ο καθηγητής Διαχείρισης Οικοσυστημάτων και Βιοποικιλότητας της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Θανάσης Σφουγγάρης. Σύμφωνα με τον κ. Λάζαρο Γεωργιάδη από τον Αρκτούρο, μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου οι αρκούδες είχαν χάσει τον... ύπνο τους λόγω έλλειψης κρύου: «Χαρακτηριστικό των κινδύνων που διατρέχουν οι αρκούδες επειδή δεν είχαν πέσει σε χειμέριο λήθαργο ήταν το τροχαίο στην Ελάτη στις 9 Ιανουαρίου. Όταν ο χειμώνας είναι ζεστός, αυξάνει και η έκθεση των αρκούδων σε κινδύνους. Από τα μέσα Γενάρη η σχετική επιδείνωση του καιρού οδήγησε τις περισσότερες να μπουν στη διαδικασία του χειμέριου λήθαργου», παρατηρεί ο κ. Γεωργιάδης.

Όπως θυμάται ο κ. Καλούστ Παραγκαμιάν, υπεύθυνος της WWF στην Κρήτη, «πέρυσι μας είχε κάνει εντύπωση που πέταγαν πεταλούδες χειμωνιάτικα.

Προφανώς, έκαναν διπλό κύκλο». Ακόμα παλαιότερα, το 2007 και το 2008, παρατηρήθηκε στον Γράμμο η τάση να μετακινούνται πληθυσμοί πεταλούδας από χαμηλά υψόμετρα στα 500-600. Μάλιστα, σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε για το συγκεκριμένο φαινόμενο επισημαίνεται ότι οι αυξημένες θερμοκρασίες και τα μικρά ποσοστά υγρασίας «ωθούν τους πληθυσμούς σε μεγαλύτερα υψόμετρα για την εύρεση πόρων και καλύτερου ενδιαιτήματος».

πηγή : ΤΑ ΝΕΑ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Χάρης Καρανίκας- Γιώργος Κώνστας

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010

Μια αξιοθαύμαστη οικολογική πόλη

Του ΕΥΘΥΜΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Μια σχετικά μικρή πόλη, της βορειοδυτικής πολιτείας της Β. Αμερικής Όρεγκον, το Πόρτλαντ, με 500.000 κατοίκους, διεκδικεί δίκαια τον τίτλο της πιο “πράσινης” πόλης της χώρας.

Σε καμιά άλλη Πολιτεία οι κάτοικοι δεν οδηγούν λιγότερο αυτοκίνητο όσο εδώ. Η χρήση των λεωφορείων και του τραμ είναι δωρεάν. Τα ποδήλατα επιτρέπεται κι αυτά να μεταφέρονται δωρεάν. Η μισή ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας στο Πόρτλαντ παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι κάτοικοί της πόλης πρωτοστατούν στην κατασκευή ενεργειακά φιλικών σπιτιών και προμηθεύονται καθαρή ενέργεια…

Ο 46χρονος δήμαρχος της πόλης, Σαμ Άνταμς, που ανέλαβε τον δήμο το 2000, είναι περήφανος για την οικολογική πόλη του. Δεν διαθέτει δικό του αυτοκίνητο. Πηγαίνει στο γραφείο του με το τραμ ή με το ποδήλατο. Ζει σε μια σχετικά μικρή κατοικία όπου φυτεύει τα λαχανικά του και συντηρεί τα πουλερικά του…

“Σκεφτόμαστε και δρούμε πράσινα”, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξη του. Στην εναρκτήρια ομιλία του είπε ότι σκοπεύει να κάνει το Πόρτλαντ την πιο ικανή για το μέλλον πόλη του κόσμου. Αυτό το εγγυώνται τρία στοιχεία: Ένα περιβαλλοντικό, ένα οικονομικό και ένα κοινωνικό.

“Έχουμε επεξεργαστεί μιαν οικονομική στρατηγική στην οποία κεντρικό ρόλο παίζει η προστασία του περιβάλλοντος. Υπάρχουν π.χ. μερικές επιχειρήσεις που παράγουν λογισμικό ή ασχολούνται με την επεξεργασία προϊόντων και είναι αφοσιωμένες στην φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή. Παράλληλα επιδιώκουμε να γίνουμε το κέντρο παραγωγής πράσινων τεχνολογιών. Ήδη έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή μας εργοστάσια παραγωγής τουρμπίνων για ανεμογεννήτριες.

Όπως το Χιούστον είναι το κέντρο της πετρελαιοπαραγωγής και το Χόλυγουντ του κινηματογράφου, με τον ίδιο τρόπο θα κάνουμε το Πόρτλαντ το κέντρο της βιώσιμης βιομηχανίας.

Τα φιλικά προς το περιβάλλον εργοστάσια περιλαμβάνουν κατασκευαστικές επιχειρήσεις κτηρίων που εξοικονομούν ενέργεια. Τα κτήρια δεν έχουν μόνο περιβαλλοντικά φιλικό σχεδιασμό αλλά προμηθεύονται τα κατασκευαστικά τους υλικά από αντίστοιχα τοπικά εργοστάσια και χρησιμοποιούν ενέργεια από μη ρυπαίνουσες εταιρείες.

Μια φιλική προς το περιβάλλον οικονομία περιλαμβάνει αναπόφευκτα και ποιοτικά αξιόλογα είδη διατροφής. Για το λόγο αυτό υπάρχει μια μεγάλη αγορά για οργανικά προϊόντα και ένα ευρύ δίκτυο εμπόρων βιολογικών προϊόντων, απλωμένο σ’ ολόκληρη την πόλη.

Οι επιχειρηματίες και οι κάτοικοι δέχονται από την πλευρά της πολιτείας πολλά ερεθίσματα για να παράγουν και να ζουν με φιλικό τρόπο για το περιβάλλον. Υπάρχουν φοροελαφρύνσεις και κίνητρα για την παραγωγή πράσινης τεχνολογίας. Για το λόγο αυτό πολλές επιχειρήσεις έχουν μεταφερθεί από τη Νότια Καλιφόρνια στο Πόρτλαντ όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν σκέπτονται μόνο και μιλούν οικολογικά αλλά δρουν κιόλας…

Όπως δηλώνει ο δήμαρχος της πόλης “έχουμε εργαστεί πραγματικά σκληρά για να φτάσουμε στο σημείο να κερδίζουμε και χρήματα με το να είμαστε πράσινοι. Είμαστε η πρώτη πολιτεία της Αμερικής που εισήγαγε μια μοντέρνα παραλλαγή του τραμ κι από αυτό φτιάξαμε κιόλας μια βιομηχανία που παράγει επί τόπου τα βαγόνια μας. Προσπαθούμε λοιπόν να ζούμε σύμφωνα με τις αξίες μας και ταυτόχρονα να ισχυροποιούμε την οικονομία μας”.

Στην ερώτηση αν αφιερώνουν πολύ χρόνο για την περιβαλλοντική εκπαίδευση των κατοίκων η απάντηση ήταν ότι αυτό δεν χρειάζεται επειδή οι άνθρωποι μαθαίνουν από αυτό που βλέπουν και ζουν. “Δημιουργούμε μια πράσινη υποδομή και πολλά άλλα προκύπτουν από μόνα τους.” Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εγκατάλειψη του ιδιωτικού αυτοκινήτου. Ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιήσει δωρεάν τη συγκοινωνία για κοντινές αποστάσεις, άλλωστε οι συγκοινωνίες και οι χρήσεις γης είναι εναρμονισμένες με τις ανάγκες των ανθρώπων και της πράσινης πολιτικής. Σε 20 το πολύ λεπτά της ώρας οι πολίτες μπορούν να επισκεφτούν, με τα πόδια, άνετα όλες τις υπηρεσίες ή τα καταστήματα τροφίμων, κάτι που και υγιεινό είναι και μειώνει την χρήση των αυτοκινήτων, δημιουργεί τοπικές θέσεις εργασίας και μια αληθινή κοινότητα.

Με αυτά τα απλά αλλά σωστά οργανωμένα πράγματα το Πόρτλαντ απέκτησε παραδειγματικό χαρακτήρα. Αντιπροσωπείες από άλλες Μητροπόλεις της Αμερικής ενδιαφέρονται να δουν αυτό που γίνεται στην πόλη και έρχονται να πάρουν ιδέες.

Οι κάτοικοι του Πόρτλαντ και ο δήμαρχός τους δεν περιμένουν από τη μεγάλη πολιτική ή από διασκέψεις σαν της Κοπεγχάγης να τους πουν τι να κάνουν, για να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης τους για το παγκόσμιο κλίμα, κατάλαβαν ότι πρέπει να δράσουν μόνοι τους και να εκμεταλλευτούν και οικονομικά τις νέες πράσινες τεχνολογίες.

Την ίδια στιγμή το πετρελαιοπαραγωγό Τέξας εξελίσσεται στον μεγαλύτερο παραγωγό αιολικής ενέργειας και η Καλιφόρνια είναι πρωτοπόρα στην ηλιακή ενέργεια. Φαίνεται κάτι να αλλάζει και στην Β. Αμερική παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες του παραδοσιακού ενεργειακού λόμπυ, με τις διασυνδέσεις του στο Κογκρέσο, να εμποδίσουν ή να καθυστερήσουν το πέρασμα σε μια οικονομία και κοινωνία φιλική προς το περιβάλλον και το κλίμα.

Το Πόρτλαντ και ο δήμαρχός της, με την πρωτοποριακή του περιβαλλοντική και οικονομική πολιτική θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως παράδειγμα/πρότυπο και για πολλές ευρωπαϊκές και ελληνικές πόλεις.

Ο μύθος του πυρηνικού μέλλοντος

Του Σάκη Κουρουζίδη *

Η επιχειρηματολογία των υποστηρικτών της πυρηνικής ενέργειας στηρίχτηκε έως σήμερα στη μη εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου κατά τη διαδικασία παραγωγής και άρα, να προτιμηθεί έναντι άλλων λύσεων στην εποχή της κλιματικής αλλαγής. Σήμερα, προστίθεται ένα ακόμη επιχείρημα, η ευστάθεια στην τροφοδοσία του συστήματος από τις «ασταθείς» πηγές, όπως ισχυρίζονται ότι είναι οι ΑΠΕ. Βέβαια, επαναλαμβάνονται και ορισμένα διαχρονικά επιχειρήματα, όπως ότι δήθεν η πυρηνική ενέργεια έχει χαμηλό κόστος παραγωγής.

Σε ό,τι αφορά το θέμα της ευστάθειας που -θα- προσδίδει η πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό μίγμα της χώρας τα πράγματα δεν είναι απλά. Όλες οι πηγές από όπου παίρνουμε ηλεκτρική ενέργεια δεν έχουν μια συνεχή και αδιάλειπτη λειτουργία. Οι θερμικοί σταθμοί έχουν μέσα ετήσια ποσοστά λειτουργίας που κυμαίνονται από 60 έως 70%. Και τα πυρηνικά εργοστάσια πάσχουν από απροσδόκητες διακοπές λειτουργίας για λόγους «συντήρησης ασφαλείας». Η αιολική ενέργεια, η κύρια πηγή από τις ΑΠΕ στην Ελλάδα, έχει ως βασικό χαρακτηριστικό της ότι ο αέρας φυσάει σε διαφορετικές στιγμές και σε διαφορετικές περιοχές και ποτέ δεν έχουμε άπνοια σε μεγάλες περιοχές ή, πολύ περισσότερο, άπνοια παντού! Ακόμα κι αν υπάρχουν προβλήματα λειτουργίας αιολικών μονάδων λόγω άπνοιας, αυτές θα είναι περιορισμένης κλίμακας γιατί αυτές είναι διάσπαρτες σε πολλές περιοχές και ο άνεμος δεν σταματά παντού την ίδια ώρα. Αν, όμως, σταματήσουν να λειτουργούν σταθμοί ορυκτών καυσίμων ή πυρηνικά εργοστάσια, τότε θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα τροφοδοσίας του συστήματος, ακόμα και μπλακ άουτ. Οι μεταβολές στην παραγωγή αιολικής ενέργειας είναι ομαλότερες και πιο προβλεπτές, γι’ αυτό και καλύτερα διαχειρίσιμες.

Εξ άλλου, οι ταχύτατα αναπτυσσόμενες τεχνολογίες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (αντλιοταμίευση, δηλαδή αποθήκευση δυναμικής ενέργειας σε φράγματα με την άνοδο ποσοτήτων νερού από μια χαμηλότερη λιμνοδεξαμενή σε μια υψηλότερη και η οποία θα χρησιμοποιηθεί όταν θα υπάρχει πρόβλημα άπνοιας ή νέφωσης, ηλεκτρόλυση νερού για παραγωγή και αποθήκευση υδρογόνου, φόρτιση συσσωρευτών κ.λπ.) θα μπορούν να προσφέρουν περισσότερες εναλλακτικές λύσεις για τη διαχείριση της ενέργειας. Αν σκεφτούμε ότι από την απόφαση για κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου έως την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από αυτό, μεσολαβούν 10 έως 15 (το πιθανότερο για την Ελλάδα) χρόνια, τότε, μέχρι την ώρα εκείνη, θα έχουμε ασφαλώς και καλύτερα νέα από το μέτωπο της αποθήκευσης.

Αλλά, πάντα, μπορούμε να έχουμε τις μονάδες φυσικού αερίου και λιγνίτη για τις όποιες απρόβλεπτες καταστάσεις και απορώ γιατί δεν θεωρούνται ίσης σημασίας, σε ό,τι αφορά το θέμα της τροφοδοσίας του συστήματος, με την πυρηνική μονάδα.

Ο στόχος της Ε.Ε. είναι όχι μόνο συμβολή των ΑΠΕ κατά 20% στην ενέργεια που θα παράγεται το 2020, αλλά, ταυτόχρονα, εξοικονόμηση ενέργειας κατά 20% και μείωση των εκπομπών κατά 20% επίσης. Και αυτά είναι απολύτως ρεαλιστικό να τα πετύχουμε, ίσως και κάτι παραπάνω, ειδικά στις ΑΠΕ.

Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, ο χρόνος ζωής ενός αντιδραστήρα είναι τα 40 χρόνια, ενώ τα 60 χρόνια είναι ένας θεωρητικός χρόνος ζωής του. Μόλις το 45% των λειτουργούντων αντιδραστήρων έχουν ξεπεράσει τα 25 χρόνια. Στο κόστος μιας επένδυσης για πυρηνικό εργοστάσιο δεν περιλαμβάνεται το κόστος διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και το κόστος αποσυναρμολόγησης των πυρηνικών εγκαταστάσεων (decommissioning). Αυτά φυλάσσονται (σ.σ.: πρώτη φορά ακούω να γίνεται λόγος για «ανακύκλωσή» τους!) μέχρι να βρεθεί στο μέλλον κάποια ασφαλέστερη τεχνολογία αποθήκευσής τους για τα εκατοντάδες χρόνια που θα χρειαστούν για την πλήρη αδρανοποίησή τους. Μέχρι σήμερα, έχουν συσσωρευτεί 250.000 τόνοι αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία περιμένουν ασφαλέστερες λύσεις για την διαχείρισή τους. Αυτά θα φτάσουν τις 400.000 τόνους το 2015 και το 1.000.000 τόνους το 2050! Στις ΗΠΑ, υπολογίζεται ότι μέχρι το 2015 θα είναι έτοιμος ένας υπόγειος χώρος εναπόθεσης των ραδιο-αποβλήτων, στο όρος Γιούκα της Νεβάδα, όπου θα αποτεθούν περίπου 70.000 τόνοι από αυτά, τα οποία σήμερα βρίσκονται σε «προσωρινούς» αποθηκευτικούς χώρους. Για τη μεταφορά τους θα χρησιμοποιηθούν 4.600 τρένα και νταλίκες που θα διασχίζουν 40 πολιτείες. Το συνολικό κόστος του εγχειρήματος θα ανέρθει στα 65 δισ.. δολάρια.

Το κόστος παραγωγής της ατομικής ενέργειας θεωρείται «χαμηλό» επειδή δεν συνυπολογίζεται το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων, όπως και το κόστος αποσυναρμολόγησης των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τα οποία μετακυλίονται στην «κοινωνία». Το κόστος που υπολογίζει η British Energy/BNFL είναι 4,38 eurocent/kWh, ενώ αυτό ανεβαίνει στα 12,1 eurocent/kWh, αν υπολογίσει κανείς το σύνολο των δαπανών που πραγματικά εμπλέκονται στην τεχνολογία αυτή.

Το νέο πυρηνικό εργοστάσιο στο νησί Olkuioto στη Φινλανδία ήταν προγραμματισμένο να παράγει ηλεκτρική ενέργεια από φέτος, όμως μάλλον αυτό δεν θα ξεκινήσει πριν από το 2012. Η αρχική συμφωνία προέβλεπε ότι το κόστος θα ήταν 3 δισ. ευρώ και μέχρι στιγμής έχει ήδη διπλασιαστεί.

Οι μηδενικές εκπομπές που επικαλείται το λόμπι των πυρηνικών είναι ένας μύθος, αν υπολογίσουμε τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας -και τις συνεπαγόμενες εκπομπές- που απαιτούνται για την εξόρυξη και επεξεργασία των υλικών χαμηλής σχετικά περιεκτικότητας σε καύσιμο που τροφοδοτούν τους αντιδραστήρες.

Αφήσαμε στο τέλος το κόστος ενός πιθανού ατυχήματος, το οποίο είναι τεράστιο. Η Ουκρανία πλήρωσε για το ατύχημα στο Τσερνομπίλ, μέσα στην πρώτη δεκαετία, περισσότερο από 120 δισ. δολάρια. Γι’ αυτό και οι ασφαλιστικές εταιρείες προβληματίζονται για το ρίσκο που αναλαμβάνουν. Η Swiss Re, η δεύτερη μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία του κόσμου, θεωρεί ότι, σύμφωνα με τους παραδοσιακούς τρόπους υπολογισμού του ρίσκου, το πυρηνικό ασφαλιστικό ρίσκο είναι δυσανάλογα μεγάλο.

«Η αιολική ενέργεια είναι πολύ συχνά η πιο ελκυστική επιλογή για νέους σταθμούς παραγωγής, για οικονομικούς λόγους, αλλά και για λόγους βελτίωσης της ενεργειακής ασφάλειας, χωρίς να αναφερθούμε σε περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά οφέλη» δήλωσε ο Πρόεδρος του GWEC, καθηγητής Αρθούρος Ζερβός (και νυν πρόεδρος της ΔΕΗ). «Η αιολική βιομηχανία δημιουργεί και πολλές νέες θέσεις εργασίας: πάνω από 400.000 εργαζόμενοι απασχολούνται στη βιομηχανία και σύντομα θα γίνουν εκατομμύρια».

Η απάντηση της πυρηνικής ενέργειας στο πρόβλημα της κλιματικής, έτσι κι αλλιώς, θα ήταν πολύ αργή, πολύ ακριβή και εντελώς περιορισμένη. Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί μέρος του ενεργειακού προβλήματος και όχι παράγοντα της λύσης του. Μπορεί να είναι μέσα στο πρόβλημα «αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη» αλλά και του ακριβώς αντίθετου σεναρίου, του «πυρηνικού χειμώνα» του πλανήτη.

* Ο Σάκης Κουρουζίδης, είναι διευθυντής του περιοδικού Δαίμων της Οικολογίας

Στιγμιότυπα από την διάσκεψη του ΟΗΕ στην Κοπεγχάγη για την κλιματική αλλαγή

Οι ΜΚΟ στο Bella Center

Ο Yvo de Boer προσπαθεί να διαπραγματευτεί με ΜΚΟ που έμειναν έξω από το Bella Center

Ομιλία του εκπροσώπου του Τουβαλού

Το μικρό νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού υποδεικνύει γιατί χρειαζόμαστε μια δεσμευτική συμφωνία

Πράσινο δέντρο, πράσινα φώτα

Φέτος το Χριστουγεννιάτικο δέντρο της Κοπεγχάγης φωτίζεται οικολογικά

Ομιλία διαμαρτυρίας ιθαγενούς της Λατινικής Αμερικής

Διαμαρτυρία για το δικαίωμα του ελεύθερου λόγου υπέρ μίας δεσμευτικής και δίκαιας συμφωνίας στην Κοπεγχάγη

100 μέρη

Υπαίθρια φωτογραφική έκθεση με τα 100 μέρη στον πλανήτη που θα πρέπει να θυμόμαστε πριν αυτά εξαφανιστούν. Η έκθεση προκαλεί το ενδιαφέρον των επισκεπτών.

Maldives President speaks out

President Mohammed Nasheed of the Maldives makes an impassioned plea to negotiators in Copenhagen.

πηγή : WWF, http://cop15.panda.org/

Ακτιβισμός στη σύνοδο του ΟΗΕ στην Κοπεγχάγη για τις κλιματικές αλλαγές

Η σύνοδος της Κοπεγχάγης και ο Βύρωνας

Η σύνοδος του ΟΗΕ στην Κοπεγχάγη που γίνεται από 7-18/12/2009, είναι παγκόσμιας σημασίας γεγονός. Είναι η πιο σημαντική σύνοδος για την διάσωση του πλανήτη και την αναστροφή της κλιματικής αλλαγής. Στόχος να συμφωνηθεί το διεθνές καθεστώς που θα διαδεχθεί το Πρωτόκολλο του Κιότο. Τα μηνύματα δεν είναι ενθαρρυντικά παρά το όποιο θετικό αρχικά κλίμα. Οι ΗΠΑ εμφανίζουν «αλλεργία» σε οποιεσδήποτε δεσμευτικές πολυμερείς συμφωνίες, οι φρενήρεις αναπτυξιακές επιλογές της Κίνας (του μεγαλύτερου σήμερα ρυπαντή παγκοσμίως), η αρνητική στάση μεγάλων κρατών όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς, η άρνηση της Ε.Ε. να δυσαρεστήσει τον νομπελίστα Ομπάμα (παρά τις «προωθημένες» θέσεις της ίδιας), δεν προϊδεάζουν θετικά. Από ελληνικής πλευράς, το Υπουργείο Περιβάλλοντος καλύπτεται πίσω από τους ευρωπαϊκούς στόχους, καθώς αυτοί συνάδουν και με τις τρέχουσες εγχώριες εξαγγελίες περί πράσινης ανάπτυξης…

Την ίδια στιγμή οι επιστήμονες της Διακυβερνητικής (IPCC) προτείνουν, για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής, μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 40% μέχρι το 2020 και 80% μέχρι το 2050, οι ΗΠΑ προτείνουν μείωση των εκπομπών μόνο 17% μέχρι το 2020 και η ΕΕ μιλά για μείωση 20% μέχρι το 2020. Παράλληλα δεν έχει συμφωνηθεί η κατανομή των χρηματικών παροχών προς τις τρίτες χώρες, για την αντιμετώπιση των συνεπειών από την κλιματική αλλαγή, που δεν την προκάλεσαν αυτές. Πολλές φωνές, προσπαθούν να αποτρέψουν την υπογραφή μιας συνθήκης τώρα, και παραπέμπουν στο 2010.

Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, οι λαοί, τα κινήματα απαιτούν:

• Άμεση υπογραφή διεθνούς δεσμευτικής συνθήκης για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 40% έως το 2020 και κατά 80% έως το 2050 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 για τις ανεπτυγμένες χώρες, που ευθύνονται για το 75% της κλιματικής αλλαγής, με αυστηρές κυρώσεις για κάθε παραβίασή της.
• Σοβαρές πρωτοβουλίες για εξοικονόμηση ενέργειας, σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και στροφή στις ΑΠΕ, κατάργηση των νεοφιλελεύθερων ευέλικτων μηχανισμών του Κιότο με την εμπορία ρύπων, λέγοντας ΟΧΙ στην πυρηνική ενέργεια.
• Διεθνή χρηματοδότηση των τρίτων χωρών, με ικανά κονδύλια, για την αντιμετώπιση των συνεπειών από την κλιματική αλλαγή και αποτροπή κυμάτων περιβαλλοντικών προσφύγων.
• Αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της ερημοποίησης των εδαφών.
• Δράσεις για την αποτροπή της αποδάσωσης και ανάληψη πρωτοβουλιών για την αναγέννηση τροπικών δασών και καμένων δασικών εκτάσεων.

Εμείς δεν είμαστε ειδικοί αλλά τις συνέπειες από την κλιματική αλλαγή τις νιώθουμε ήδη με την άνοδο της ετήσιας θερμοκρασίας ειδικά στο λεκανοπέδιο της Αττικής που έχει πληγεί ιδιαίτερα από τις τελευταίες πυρκαγιές και την απάνθρωπη οικιστική ανάπτυξη.

Καλούμε κάθε Βυρωνιώτισσα/Βυρωνιώτη :

• να πάρει μέρος στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας που πραγματοποιούνται σε όλη την Ελλάδα για να πιέσουμε για αποφάσεις στη Κοπεγχάγη που θα μας ξαναδίνουν το μέλλον μας πίσω.
• Ξέροντας την σημασία των ορεινών όγκων της Αττικής και ειδικότερα του Υμηττό μας, για την αποτροπή των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και την βελτίωση των συνθηκών ζωής στην Αθήνα, να αγωνιστεί για την διάσωση του και την αναγέννηση του δάσους και την ανακήρυξη του σε «Εθνικό Δρυμό» απολύτου προστασίας.

Πόπη Σταυροπούλου

Μέλος της επιτροπής περιβάλλοντος της Στάσης Βύρωνα.