Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2007

ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ






Θα πρέπει από την αρχή να πούμε, πως ο ακριβής όρος είναι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, και όχι μεταλλαγμένοι, επειδή αυτοί, δεν προέκυψαν τυχαία στη φύση, αλλά είναι αποτέλεσμα σκόπιμης παρέμβασης του ανθρώπου επάνω στο DNA των οργανισμών αυτών. Παρόλα αυτά επειδή ο όρος μεταλλαγμένα επικράτησε και έτσι γίνεται αντιληπτός, θα τον χρησιμοποιούμε στο κείμενο, εκτιμώντας ότι δεν είναι κύριο σημείο το θέμα της ορολογίας στο μεγάλο θέμα της τροποποίησης του DNA.

1. Τι είναι οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί;

Γενετικά μεταλλαγμένοι οργανισμοί είναι ζωντανοί οργανισμοί ο οποίοι δημιουργήθηκαν τεχνητά με την προσθήκη ή αφαίρεση γονιδίων που προέρχονται από οργανισμούς που ανήκουν σε εντελώς διαφορετικά είδη.
Λ.χ οι επιστήμονες έχουν την δυνατότητα να πάρουν γονίδια από ζώα και να τα μεταφέρουν σε φυτά, γονίδια από μικρόβια να τα προσθέσουν στο καλαμπόκι, γονίδια ανθρώπου να τα ενσωματώσουν σε μικρόβια και ότι άλλο μπορεί να φαντασθεί κανείς. Σκοπός είναι να δημιουργηθούν νέα φυτά τα οποία δεν θα προσβάλλονται από ασθένειες, θα αναπτύσσονται σε συνθήκες ξηρασίας και σε αλμυρά εδάφη, θα χρειάζονται λίγο νερό, και η διαδικασία παραγωγής τους θα έχει μεγαλύτερο οικονομικό όφελος. Ανάλογες διαδικασίες αφορούν με τα μεταλλαγμένα ζώα.
Ο νέος οργανισμός που προέρχεται με αυτόν τον τρόπο, είναι ένας μεταλλαγμένος οργανισμός, ο οποίος δεν θα προέκυπτε ποτέ από φυσικές διαδικασίες. Οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί είναι προϊόντα της γενετικής μηχανικής.

2. Οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί είναι περιττοί, ή εχθρικοί για τον άνθρωπο;

Όλες οι εφαρμογές της γενετικής μηχανικής δεν είναι εξ ορισμού θετικές ή αρνητικές για τον άνθρωπο και τη φύση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι άλλες από τις εφαρμογές μπορούν να χαρακτηρισθούν ως ευεργετικές για τον άνθρωπο - και είναι εκείνες που δεν διαταράσσουν τη σχέση του με τη φύση και δεν προσβάλλουν την ισορροπία των οικοσυστημάτων- και άλλες που χαρακτηρίζονται από μία διάθεση "διόρθωσης" της φύσης, και είναι εκείνες που εγκυμονούν τους μεγαλύτερους κινδύνους για τη βιωσιμότητα του πλανήτη και της ίδιας της ζωής.
3 Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν όλες εκείνες οι εφαρμογές που χρησιμοποιούν τους μεταλλαγμένους οργανισμούς εντός των εργαστηρίων για την παρασκευή χρήσιμων φαρμακευτικών ουσιών, όπως εμβόλια, φάρμακα καθώς και ουσίες σημαντικές για την επιστημονική έρευνα. Η κατηγορία αυτή στο βαθμό που λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα για τη μη διαφυγή τους στο περιβάλλον, θα λέγαμε ότι μπορεί να γίνει αποδεκτή.
3 Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τους μεταλλαγμένους οργανισμούς που σκόπιμα απελευθερώνονται στο περιβάλλον σε τεράστιες εκτάσεις (σόγια, καλαμπόκι, ψάρια, ζώα κ.λ.π) και οι οποίοι χωρίς να εισφέρουν ουσιαστικά στην επίλυση των προβλημάτων της ανθρωπότητας, μπορούν να υπονομεύσουν την περιβαλλοντική ισορροπία και συνοχή και μαζί με τις υπόλοιπες περιβαλλοντικές απειλές, να κινηθούν σε μια κατεύθυνση εχθρικών αλλαγών απέναντι στη φύση και την ανθρωπότητα.

3. Πώς μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα μεταλλαγμένα τρόφιμα

Σήμερα το καλαμπόκι και η σόγια είναι δύο από τις πιο σημαντικές πρώτες ύλες στη βιομηχανία των τροφίμων. Περισσότερα από 30.000 συσκευασμένα τρόφιμα, δηλαδή πάνω από το 60% των τροφίμων, περιέχουν παράγωγα σόγιας ή καλαμποκιού.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απεφάσισε τον Δεκέμβριο του 1997 ότι όλα τα προϊόντα τα οποία θα περιέχουν πρωτεΐνη, ή DNA από μεταλλαγμένους οργανισμούς, πρέπει να σημαίνονται με ειδική ετικέτα.
Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, ορισμένα μεταλλαγμένα προϊόντα, όπως η λεκιθίνη σόγιας (είναι προσθετικό των τροφίμων) και το 95% του λαδιού της σόγιας (τα οποία δεν περιέχουν πρωτεΐνη και DNA) δεν θα χρειάζονται σήμανση. Έτσι συνολικά το 95-98% των περίπου 30.000 προϊόντων που μπορούν να προκύψουν από μεταλλαγμένους οργανισμούς δεν χρειάζονται υποχρεωτική σήμανση. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι όσον καιρό συνεχίζει η παραγωγή και η κυκλοφορία των μεταλλαγμένων ουσιών και τροφίμων, ο καταναλωτής είναι απροστάτευτος.
Πού βρίσκονται τα προϊόντα μεταλλαγμένης σόγιας
.Αλλαντικά
.Ζαχαρωτά-γλυκά
.Κονσέρβες ψαριού
.Μπισκότα
.Παιδικές τροφές
.Προϊόντα σοκαλάτας
.Στιγμιαίος καφές
.Ψωμί
Πού βρίσκονται τα προϊόντα μεταλλαγμένου καλαμποκιού
.Δημητριακά ( καλαμποκάλευρο, σιμιγδάλι, άμυλο, νιφάδες καλαμποκιού)
.Ζαχαρωτά-γλυκά
.Κονσέρβες ψαριού
.Μπισκότα
.Παιδικές τροφές
.Φυτικά έλαια

4. Πιθανοί κίνδυνοι για την υγεία από τρόφιμα που προέρχονται από μεταλλαγμένους οργανισμούς

Να σημειώσουμε ότι η κατανάλωση μεταλλαγμένων τροφίμων γίνεται εδώ και 7, 8 χρόνια. Θα χρειαστεί ίσως πολύ μεγαλύτερο διάστημα και αρκετές μελέτες για μια ολοκληρωμένη εικόνα γύρω από το ζήτημα. Μέχρι στιγμής πάντως μπορούμε να επισημάνουμε τους εξής κινδύνους:
Να εισαχθούν στην τροφική αλυσίδα νέοι αλλεργιογόνοι παράγοντες. Αυτό συνέβη όταν μεταφέρθηκε ένα γονίδιο από βραζιλιάνικη καρύδα σε φυτό σόγιας για να βελτιωθεί η θρεπτική της αξία και αποδείχτηκε πειραματικά ότι ένα αλλεργιογόνο από ένα φυτό μπορεί να μεταφερθεί σε ένα άλλο μέσω της γενετικής μηχανικής.
Να αυξηθεί η αντίσταση των μικροβίων στα αντιβιοτικά, (νεομυκίνη, στρεπτομυκίνη, αμπικιλλίνη, καναμυκίνη) και να μειωθεί η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων αυτών.
Να παραχθούν νέες τοξίνες από μεταλλαγμένα φυτά που εκκρίνουν τοξικές ουσίες ενάντια σε ζιζάνια και έντομα και οι οποίες μπορεί να είναι τοξικές και για τον άνθρωπο.
Να επιδράσουν οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί σε οργανισμούς που δεν είναι προβλεπόμενοι στόχοι. Εργαστηριακά πειράματα έδειξαν ότι γύρη από γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι-Bt μπορεί να αποβεί θανατηφόρος στην πεταλούδα τύπου Monarch.
Αυτό όμως που είναι αναγκαίο να κατανοήσουμε, είναι οι κίνδυνοι προκύπτουν κυρίως στην διαδικασία παραγωγής των μεταλλαγμένων φυτών και ζώων. Για να απαντήσουμε δηλαδή συνολικά για τους κινδύνους από τα μεταλλαγμένα, απαιτείται πέρα από τις ενδεχόμενες τοξικές επιδράσεις στον άνθρωπο, να εκτιμηθούν οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι στα ζώα που βόσκουν, στα πουλιά, στα έντομα, τα οποία για πρώτη στη βιολογική τους ιστορία εκτίθενται σε ένα σύνολο καινοφανών ουσιών. Οι ενδεχόμενες αρνητικές επιδράσεις σε όλους αυτούς τους οργανισμούς της φύσης, είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσει αναπόφευκτα και την υγεία του ίδιου του ανθρώπου. Και τούτο γιατί είναι γνωστό ότι " η υγεία του ανθρώπου είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ισορροπία των διαφόρων παραμέτρων του οικοσυστήματος και δεν περιορίζεται μόνο στα στενά πλαίσια της αναζήτησης περιορισμένων βλαβών και νόσων". Κατά συνέπεια πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στον άνθρωπο, η παραγωγή και κυκλοφορία των μεταλλαγμένων τροφίμων πρέπει να εξετασθεί κάτω από το ενδεχόμενον να συμβούν δραματικές αλλαγές στη βιόσφαιρα και στην οικολογική ισορροπία.

5. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για το περιβάλλον;

Οι κίνδυνοι από την απελευθέρωση των μεταλλαγμένων φυτών στο περιβάλλον, είναι πολλοί και μεγάλοι. Ανάμεσα στους άλλους θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι:
Μέσω της γύρης μπορούν να μεταφερθούν γονίδια στα φυτά των γύρω καλλιεργειών, αλλά και σε άγρια συγγενικά φυτικά είδη (γενετική μόλυνση), προκαλώντας απρόβλεπτα φαινόμενα.
Με τα μεταλλαγμένα φυτά διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία και η βιοποικιλότητα. Μπορεί να αυξηθεί η ανθεκτικότητα σε αρκετά είδη ζιζανίων, νέα είδη να κυριαρχήσουν, άλλα να υποχωρήσουν ή να εξαφανιστούν και έτσι να υπάρξει μια πλήρης φυσική απορύθμιση.
Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι αυτή η διαδικασία δεν είναι αναστρέψιμη. Γιατί εδώ δεν μπορεί να εφαρμοστεί διαδικασία απόσυρσης, όπως συμβαίνει συχνά με φάρμακα που αποσύρονται από την κυκλοφορία γιατί έχουν σημαντικές παρενέργειες. Οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί έτσι και απελευθερωθούν στο περιβάλλον δεν μπορούν ποτέ να ανακληθούν.
Και όπως αναφέρει ο βρετανικός Ιατρικός Σύλλογος σε μία αναφορά του το 1999, « Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αφ' ης στιγμής οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί απελευθερωθούν στο περιβάλλον, δεν μπορούν ποτέ να ανακληθούν »
Ακόμη ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης στις 5/6/2001, με πόρισμα επιτροπής που συνέστησε για να εξετάσει τις επιπτώσεις των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (Γ.Τ.Ο) στην υγεία του ανθρώπου, ανάμεσα στα άλλα επισημαίνει ότι: «Η απελευθέρωση των Γ.Τ.Ο. στο περιβάλλον είναι μια διαδικασία που πρέπει να ανασταλεί. Η αναστολή αυτή να ισχύσει για όσο διάστημα χρειαστεί, ώστε να παραχθεί η αναγκαία τεχνογνωσία που θα εγγυάται τη μη πρόκληση βλάβης στην υγεία και το περιβάλλον. Η επιστήμη δεν εξασφαλίζει σήμερα την εγγύηση αυτή», και καλεί την ελληνική πολιτεία να εμποδίσει την εισαγωγή και διάθεση τροφών που προέρχονται από Γ.Τ.Ο. Επίσης να απαγορεύσει την πειραματική ή εκτεταμένη καλλιέργεια των γενετικά τροποποιημένων φυτών, καθώς και την εκτροφή των γενετικά τροποποιημένων ζώων».

6. Πώς μπορούμε να προστατέψουμε την υγεία μας;

Ίσως αυτό που θα έπρεπε να κάνουν οι καταναλωτές που έχουν πεισθεί ότι τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, ως διαδικασία παραγωγής και κατανάλωσης, μπορούν να υπονομεύσουν την υγεία του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, είναι:
να πιέσουν με κάθε τρόπο ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξακολουθεί να αντιστέκεται στην καλλιέργεια μεταλλαγμένων φυτών και ζώων.
Να απαιτήσουν να τηρείται η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για σήμανση των προϊόντων που περιέχουν μεταλλαγμένα συστατικά.
Να πιέσουν ώστε ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), να εντείνει τους ελέγχους γύρω από το ζήτημα των μεταλλαγμένων, ώστε οι πολίτες να αισθάνονται ότι προστατεύονται από τα αρμόδια κυβερνητικά σώματα.
Τέλος να αναπτύξουν πρωτοβουλίες για ενημέρωση και δράση ενάντια στο μεγαλύτερο βιολογικό πείραμα που διεξάγεται στον πλανήτη, με απρόβλεπτες και μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Να αποκρούουν επιχειρήματα που συνδέουν την δημιουργία μεταλλαγμένων τροφίμων με το πρόβλημα της πείνας που υπάρχει στον πλανήτη. Η πείνα των λαών αυτών δεν συνδέεται με την παραγωγή των τροφίμων, αλλά με την κατανομή τους ανά τον κόσμο, τη φτώχεια, το ζήτημα του υπερπληθυσμού καθώς και την αυτόνομη οικονομική ευημερία των χωρών αυτών.
Οι πολίτες δεν έχουν κανένα λόγο να ταυτίσουν τη ζωή τους και το μέλλον του πλανήτη με τα συμφέροντα των πολυεθνικών εταιρειών της διατροφής. Για ακόμη μια φορά τα κέρδη δεν μπορεί να είναι πάνω από τους ανθρώπους.

ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΚΟΥΡΑΚΗ
ΒΟΥΛΕΥΤΗ Α΄ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια: